Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ираида Ивановнаның күйеуі сидиған арық, ұзын тұра лейтенант, еркектерден әзірге көзіме көрінгені сол ғана бір қолында ыдыс-аяқ салған шелек, бір қолында түйіншегі бар, алақтап бала көтерген әйеліне қарай береді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Апырай-ай, Раечка, сен қайтер екенсің? Саған қиын болады-ау, Раечка, — дейді жалтақтап |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қиын болса қайтер дейсің |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жолыңнан қалма енді, — деді Ираида Ивановна |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Көппен бірге амалдармыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бар енді, бастығың кейіп қалар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ираида Ивановна балаларын ертіп, түйіншектерін есік алдына жинап жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әдеттегідей сабырлы, асып — сасуды білмейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Күйеуі әлі де қипалақтап қасынан кетер емес |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Апыр-ай, қап ә |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Таң атпай соғыс бастағанын қарашы құрғырлардың |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен сені машинаға мінгізіп салайын, — дейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қол-аяғым бүтін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзім де мінем ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сені іздеп жатқан шығар, Ваня |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бастықтар кейіп қалар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Аға лейтенанттың дөңгеленіп кеткен көзі жаутаңдап балаларына қарайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ваня, Ваня қайда? Шурик |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Боренька, бері кел, — деп балаларын шақырып алып, шетінен сүйіп жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Балаларын сүйіп болып әйеліне жармасты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ал, сау бол, Раечка |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Балаларыңа сақ бол |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ваня, өзіңе сақ бол |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сақтанып жүр, — дегенде Ираида Ивановнаның даусы да тарғылданып кетті, қанша сабырлы әйел болғанмен қоштасар жерде қалай шыдасын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Meн Қасымбекпен адам сияқты қоштаса да алмай қалдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біздің бәрімізге бір-ақ машина беріпті, әйелдер топырлап соған заттарын тиеп жатыр, көбісі кузовқа тиеліп отырып алған, содырақ келген Света екеуміздің тұмсығымыз батар емес |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Елизавета Сергеевнаның заттарын күйеуінің ординареці тиеп жүр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзі хрусталь вазасын шүберекке орап, кеудесіне қысып алған, қай жерге қоярға білмей сасып тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Миша, Миша, мына вазаны сынбайтын жерге қойшы, — дейді ординарецке |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Елизавета Сергеевна, бұл машинадан сынбайтын жер табу қиын ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзіңіз кабинаға мініп, қолыңызға алып отырыңыз, — дейді ординарец |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ираида Ивановна балаларын машинаға мінгізе алмай әлек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үш бала жаутаңдап шешесіне қарайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үлкен Ванясы жөргектегісін көтерген, Шурик пен Боря шешесіне жәрдемдесіп ұсақ-түйек түйіншектерін арқалап алған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Дабырлаған қалың әйелдерден береке қашып бара жатыр еді, бізге арнайы бөлінген, мен шала танитын лейтенант, әйелдердің шаңқылдаған шуылын басып, айқайлай сөйлеп тәртіп берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол алдымен машинадағы әйелдерді түсіріп, жұрттың жүгін түгел тиетті де, сосын балалы әйелдерді ғана мінгізді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қалғандарың бес шақырым станцияға жаяу барасыңдар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тек тезірек жетіңдер |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Эшелон күтпейді, — деп әмір берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз затымызды тиеп жиналғанша таң да әбден ағарып атып, шығыстан қызыл жалқын сәулесін шашып күннің құлағы көрінді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз шұбатылып усадьбадан шыққанда жаңағы әлем сасқан әбігер де толастап, енді ентелей басып, үнсіз келеміз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Орманы мен көк шалғынды далаңқайы аралас алқап сарғыш мөлдір сәулемен реңі жұмсарып, әлі ұйқысы ашылмағандай маужырап тыныш жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Құс ұйқысынан оянып бірен-саран сергек торғайлар ғана шырылдайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ертеңгі салқын тұла бойымды құрыстырып, тітіркеніп келем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мына маужыраған бейбіт шақта осы дүрлігу |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
маған бір түрлі жат көрінеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жылы төсектен үркітіп тұрғызған жылы ұямды бұзған сұмдықтың бар салмағы әзір менің миыма жетіп болған жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сол алғашқы күні,одан келесі күндері де мен басыма төнген қауіп — қатерді дұрыстап сезгенім жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Алдымда не барын білсем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
бірақ адамның алдында тұрған зауалды білмейтіні де бақыты шығар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Төбемізге келіп қалған жаудың самолетін де білгенім жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз екі-үш шақырымдай жер жүріп, станцияға жақындап қалғанбыз, төбесі шошайып станцияның су тартатын мұнарасы да көрінген |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Қашан жетеміз» деп, менің екі көзім сол жақта еді, кенет құлағыма алыстан талып шыққан бір гүріл естілді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әуелгіде оны елеген де жоқ едім, шыққан сол булыққан гүріл бірте-бірте үдей берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы бір бұрын естілмеген тосын дауыстан көңілім елегізіп, жан — жағыма қарап едім, көзіме еш нәрсе көрінген жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Света бір бастап кеткен соң сырын түгел айтып түгескісі келді ғой деймін, сөзін қайта жалғады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сол жолы мен қатты түңілдім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Адамнан да, өмірден де түңілдім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мамама да еш нәрсе айтпадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оның өзі жанын қоярға жер таппай жүргенде папамның қайғысының үстіне қайғы жамап |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ ана жүрегінің сезбейтіні болмайды екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мені папамның қайғысынан жүдеп кетті деп ойлауына болар еді ғой, бірақ ішімде сыры бөлек, өзгеше бір қасірет жатқанын сезіпті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сұрады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бәрін айтып бердім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Менің мамам мендей емес, ақылды адам |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Дүниеден түңіліп кеткен жерімнен мені қайта тірілтіп алған да сол |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Әкең екеуіміз «жұмыс-жұмыс» деп жүгіріп жүріп, сенен көз жазып қалған екенбіз ғой, балам» деді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Өміріңнің басында бір сүрінген екенсің, |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
өмір болған соң әлі де сүрінетін жерлерің болар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ әйтеуір өзіңді жоғалтпа |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Адамшылығыңнан айрылма |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қатенің үлкені сен Сашамен қосылып өмір сүргеніңде болар еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Олардың бетінің ертерек ашылып қалғанына да шүкір |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сен әлі кісі танымайсың, жассың ғой, қате менен болған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сашамен де, оның шешесімен де күн ілгері жақсылап танысуым керек еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сенің Раиса Семеновнаңның сырын оп-оңай түсінуге болатын еді ғой маған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ондай әйелдерді көріп те жүрмін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Күйеуінен ерте ажырасып кетеді, қайтып күйеуге шыға алмайды, алаң болып беріліп істейтін қызмет қарекеті де жоқ, кісіні мезі қылатын ұсақ-түйек қызмет атқарып күн көрісін жасайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Содан кейін қолындағы бары да, орындалмаған арманының орнын толтырары да жалғыз баласы болады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол баласын өзгеден бөлтірігін қорғаған бөріден бетер қорғайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кейде, қызым, аналық өзімшілдік қараулықтың да шегі болмайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ондайлар баламның қамын ойладым деп, және сол ойына имандай сеніп жүріп, өз қамын ойлайды, өз дегенін істетеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Meн енді байқап отырмын, қызым, баласының «болашағын ойлап» Сашаны сенің соңыңа салып қойған да Раиса Семеновнаның өзі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Егер қосыла қалған күнде де ол Сашаны сенімен бөліспейтін еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жоқ, ондай әйелдер қолындағы барынан өлсе айрылмайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзге тұрмақ баласының өзін өзіне бермейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ах, залым, сенің басыңды мықтап байлап алу үшін жаңа жыл кешін де өзі әдейі ұйымдастырған екен ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өз баласына жеңгетай болған — сводница! |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
» |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мамамның аузынан тұңғыш шыққан, мен естіген қатты сөз осы болды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен сол кезде мамамның осы сөзіне шалалау сеніп, біріне иланып, біріне иланбай отырғанмын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қанша көңілім қалғанмен Раиса Семеновнаның атынан жарылып мені жақсы көрген көп күндері көз алдыма елестеп, «соның жалған болуы мүмкін емес қой, Жалған болса сезер едім ғой» деп таласып едім, мамам маған оны да оп-оңай түсіндіріп берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Неге жақсы көрмесін, әуел баста Раиса Семеновна сені шынымен-ақ жақсы көрді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өйткені сен Сашаны шешесінің мегзеген биігіне алып шығатын күш болатынсың |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Енді келіп күтпеген жерден оның аяғына байланатын қара тас болып қалдың |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сосын ол сені шынымен жек көріп қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Эти люди по своему очень даже искренни11 |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен «Сашаға не болған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Саша мені шын жақсы көруші еді ғой» деп шырылдап едім, шешем қайырып тастады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Сашаң сырт көзге дүрдей болғанмен нағыз тряпка! Өмір бойы шешесінің қолындағы сулы шүберек болып өтеді» |