Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Күннің суықтығы, жолдың қиындығы – бәрі-бәрі иін тіресе келіп, көңілдің жайлауындағы көктем көріністерді сүртіп, тепкілеп жоғалтқандай еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Енді міне, бір сәтте көктем құсындай қиқулап қайтып оралды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Өң мен түстің екі ортасында маужырап, жалғызсырап жатып тауып алған қиял-қызынан Нұржан алғашында қорқып-ақ қалған. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ұмытқандай болып еді, енді, әне, тәңірім-ау, тракторды айналып, ақ көйлегін шұбалтып, сыңсып ән салып бара жатқан жоқ па... әне... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ән салып кетіп барады... – деп өз-өзінен күбірлеп қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Кім кетіп барады?.. – деді Аманжан рычагты тас қып ұстап, жартылай қырау тұтқан кабина әйнегіне үңілген досына үрке қарап. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Әнін естідің бе, әнін... Неткен ғажап дауыс. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Толқи сөйлеп, орнынан тұра беріп еді, оны Аманжан иығынан басып отырғызып тастады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Отыр! Көзіңе қос көріңді ме? Әлде жынданайын дедің бе? О, несі-ей, лепіріп... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Рас айтамын, – деді Нұржан үні дірілдеп. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бейне бір ертегідей... «Одиссей» деген киноны көріп пе едің?.. – Иә, көрдік делік. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Айтпақшы, 20 тиынды сен үшін тағы да мен төлеп едім ғой. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сол кинодағы төбе құйқаңды шымырлататын сиқырлы үн ше?.. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Содан бір де кем емес... Әне... әне... тыңдашы! Керең болмасаңдар, құлақ салыңдаршы. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Осына сыңсыған мұңлы үңді – жұмбақты үнді, сиқырлы әнді Нұржанның өзінен басқа ешкім естуі мүмкін еместігін білген жоқ еді бейшара жігіт. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бақытжан болса қорылдап ұйқтап отыр. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Күннің суығы, қыздың әні, қайда қону керек деген үлкен сұрақ оны ешқашан да мазаламайтындай... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Тфу, атаңа нәлет! – деп ызадан жарылардай болып отырған Аманжан тоқылдап қата бастаған пимасымен Бақытжанды теуіп қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– мынандай қақаған аязда қысып бара жатқан қандай ұйқы екен. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Тұр-ей, оян! – Бақытжан қор етіп барып былдырлап сөйледі, бірақ сергіп кете алмады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Саппас, – деді Нұржан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Қандай көп жасар екенсің. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Қойыңдаршы, әкри, мен біліп отырмын, – деді Бақытжан керіліп. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Атаңның басы біліп отырсың... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Жұрттың бәрі сен секілді таскерең дейсің бе. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қар қызының даусын мен де естідім. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Адамның жылағысы келеді екен. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бұдан соң үшеуі бірдей сықсима терезесінен болар-болмас қана жарық көрінген кішкентай үйге үнсіз телміріп аз-кем отырды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Трактор бір қалыпты зіркілдеп жұмыс істеп тұр. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Айдалада – жапан дүзде мекендеген жалғыз үйде адам бар ма, егер бар болса дәл іргесіне келіп, трактор дүрілдеп тұрғанда неге біреуі шықпайды далаға. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Түсініксіз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аяз буып тұр. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бағана... жолда байқамапты, үш жігіт енді шындап жаурай бастады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Тістері сақылдап, безгегі ұстаған адамдай ДТ-ның моторымен бірге дірілдеп-қалшылдады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ал қар астында жалғыз көзі жылтырап жым-жырт жатқан жұмбақты қыстақ, жалмауыз кемпірдей жер бауырлап, сыр бермейді-ай... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бір түрлі қорқынышты екен, әкри, – деді Бақытжан күрсініп. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Басы тіпті көрінбейді, тонының жағасына тығып алған. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Әншейінде төртпақ, семіз жігіт қазір бір уыс болып, бүрісіп отыр. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Оның бұл бейшаралығы Аманжанға жаққан жоқ, аяғымен бүйірінен түртіп: |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ей, ләуқи, сен «әкри-макриіңді» қалтаңа салып ал да, анау үйдің терезесін қақ, – деді бұйыра сөйлеп. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бар, ұйқың ашылсын. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Батырсың ғой, өзің бар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Шанаға тиеп алған запас жаным жоқ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Күйдіре берме. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бақытжан да тайынар емес, шап етіп бетінен ала түсті. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Екеуінің егесіне Нұржан араласқан жоқ еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бағанағы әсерден әлі де арыла алмай, мең-зең болып отырған. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Іс насырға шауып бара жатқан соң, амалсыз басу айтты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бекерден-бекер егесесіңдер, жігіттер. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Булығып келген жөтелін тамағын кенеп басты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Жеңешемнің ерітіп қойған майы суып қалар, тоқ етеріне көшелік, аға. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сізге қояр үш шартым бар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Айт, айта ғой, шырақ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қасқалдақтың қаны, адамның жаны емес шығар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Орнынан тұрып, Нұржанның қасына келді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Біріншіден, көмекшілікке Аманжанды аламын. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ол – өте сенімді де мықты жігіт. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ой, құдай-ай, – Упрай қарқ етіп күліп жіберді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Содан соң Нұржанның арқасынан қақты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Әкет, әкет сол итаяқ ауыз сойқанды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ішкі жаққа ептеп қалдырып кет өзін... соңынан іздеп барар адам да жоқ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Жоғалсаң іздер адамға қай қайсымыз да зәруміз-ау, аға. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сонымен, екінші көмекшілікке – Бақытжан шыдас берер. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Терісі қалың, толық жігіт, арық-тұрақ біздерге жылу беріп жүрер. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Не дер екен деп басқарушының бетіне қарайын деп еді, ол терезеге бұрылып, мықынын таяна ойланып тұр екен. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Біразға дейін жауап болмады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Кімді дейсің? – деп қайта сұрады сол теріс қараған қалпы. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бақытжанды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Қышыған жеріне тигенін Нұржан да білді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қасақана қаттырақ айтты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ол жігіттің өзі қалай екен, шаруаға қыры жоқ, бос белбеу, орашолақ емес пе... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Мынадай жауапкершілігі үлкен, қиын сапарға жарар ма екен?.. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Айыртаудан шөп әкелу Сандыбадтың жетінші сапары емес шығар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Шырағым, Сандыбадтың сандалбайынан мың есе ауыр сапар бұл. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Жігіттің жігіті ғана төтеп бере алар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Оның үстіне биыл қыс қатты, қар қалың. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
«Қар қызы...» деген бәле оянып кетіпті деп жүр ғой. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Не құт, не жұт... – Ол жағын мен білмейді екенмін. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Білмегенің жақсы, бәрібір осы күнгі жастар сенбейді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Е-е, есіме жаңа түсті... Қар қызы туралы аңызды айтасыз ғой. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Күзде Айыртауға барғанда естігенмін. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Рас болса ғой, шіркін... – Нұржан бұл сөзді аһ ұрып арманмен толқып айтты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Рас болса, сол қызға үйленейін деп пе едің? |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Жә, былжырақты қоялық, үшінші шартыңды айт, шырақ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Үшіншіден, ағасы, үстіңіздегі тоныңызды, басыңыздағы – құндыз құлақшынды, аяғыңыздағы ақ пиманы прокатқа бере тұрасыз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аман-есен қайтып оралсам, өзіңізге қайтарамын... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Упрай кеңк етіп күлді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Күлді де: – мүмкін іштәнім мен іш көйлегімді қоса аларсың... – деп мысқылдаған. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– расында да, Қар қызын айттыруға баратындай-ақ, үлде мен бүлдеге оранбақ-ау. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Үлде мен бүлдеге, ағасы, тек қана бастықтар орансын деген заң құрығалы алпыс жыл болды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ал іш киімдеріңіз маған кеңдік жасайды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ендеше, барлығы да кеңдеу... Осы кезде есік сыңсып ашылды да, Бақытжан сығалады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Жып етіп қайта жаба беріп еді, ары-бері теңселіп жүрген Упрай: – Бері кел, ей, – дел дауыстап шақырды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бірін-бірі итере табалдырықтан аттаған Бақытжан мен Аманжан, есік көзінде қалтиып тұрып қалып еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Төрге шығыңдар, ұзынды-қысқалы қоқиқаздар, – деп әзілдеген болды Упрай. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Екеуі бірдей адымдап келіп, Нұржанның жанына жайғасты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Үйіңізге барсақ қой, дәл осылай құрметтемес едіңіз, |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– деді Аманжан әдеттегі шатаққа құмар морт мінезіне басып. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Оның сөзін бөлімше басшысы мүлдем естімеген. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Мәселе былай, жігіттер, – деп төтеден бастап еді, Бақытжан да тыныш отырмай, бір қысыр сөзді бықсыта жөнелді. |