Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қойыңызшы? — деп таңырқайды Абан |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Дауысымды таныдыңыз ба? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Таныған да сияқтымын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ бірден есіме түспеді, Тек осы бір қазақы дауысты қайдан естідім деп дал болдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мәссаған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ойбай-ау, сонда неге дауыстамадыңыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасекең де сонда еді ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мен оны біліппін бе, және мына түріммен танымайтын партизандарға еріп қайда барам |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— О да дұрыс екен-ау, — деп Абан шекесін қасыды, — Бірақ енді арты қайыр болып әйтеуір аман-сау кездескен соң |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сіздің қоршауда қалатыныңызды біліп едім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ соны Қасекеңе айта алмай күпті болып жүр едім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тіпті кеше де кездескен жерде мына доктор Қасекеңді шақыртпай пәле қылды ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сергей Сергеевич менен кешірім сұрады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ шынында да сонікі дұрыс болған, — деді Қасымбек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сол сәтте менің де қайрылуға мұрсатым жоқ еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ақкөңіл Абан бізден бетер мәз болып, біраз уақытқа дейін ерлі-зайыптылардың әңгімесін бөліп кеткенін ойлаған жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы ерсілігі есіне түсіп кетті білем, кенет күйбеңдеп: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ойбай-ау, әңгіме бұзау емізер, дегендей, мен қазан жағыма барайын, — деді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қалжаңызға қой сою керек еді, бірақ енді қойға бергісіз бір тауықты пісіріп жатырмын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Картоп салып, пияз салып дегендей |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
енді о жағын қатырамыз ғой, — деп шығып кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үйді толтырып тұрған Абанның даусы екен, зілмәнкенің іші жым-жырт бола қалды, тек темір пеште лаулап жанып жатқан қарағай отын сытырлайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оңашалыққа үйрене алмай, тіпті бір түрлі ыңғайсыздық сезініп, екеуміз аз уақыт үнсіз отырдық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір нәрсе деудің орнына Қасымбек томпақ көзі адырайып маған қарай береді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сөйлеуге мен де құштар емеспін, осы бір балаша үрпие қарағаны бойымды жылытып, жаныма жағып барады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Азғана уақыт жағым, қос болып бірге тұрған баяғы жақындығым шым-шымдап қайта оралып келе жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ал енді басыңнан кешкеніңді айтшы, — дейді Қасымбек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сөйлеуге зауқым жоқ, тек Қасымбекті тыңдағым келеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол да онша көп шешілмей өз хикаясын азғана сөзбен айтып берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұлар сол күні таңда соғысқа кіріпті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жаудың күші жойқын болса керек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ Қасымбектердің полкы шегінбей қорғаған шебін кешке дейін ұстап тұрыпты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сөйтсе, дұшпанның жан-жақтан жарып өтіп, тереңдеп ішке кіріп кеткенін қараңғы түскенде бір-ақ біліпті, содан қаша соғысып бұлар да шегіне беріпті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Полктың да қатары сиреп бөлшектене бөлініп, ақыры Қасымбек өз ротасымен жеке қалыпты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Арғы бетке өте алмай осы орманды паналапты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мұнда жергілікті халықтан шыққан партизандармен қосылып өздері әжептәуір күш болыпты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Соның бір отрядының командирі Қасымбек екен Николай Топорков та тірі, осында, о да командир көрінеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Николай тірі ме? — деп қайта сұраппын жұлып алғандай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Иә, тірі, — деді Қасымбек менің мінезіме түсініңкіремей |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Содан кейін: — Света қайда? Хабарын білмейсің бе? Онымен қашан ажырастың? — деп сұрады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Николайдың атын естігенде селт ете қалғаным да осы еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оған не деймін? Бар білгенімді айтуым керек пе? Егер оны айтпасам, тым болмаса оның осы маңда астыртын қызметте жүргенін айтсам ба екен? Жоқ, әлде |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
түк білмегенсіп, араларына түспей-ақ қойсам ба екен? Жазмыштың өзі көрсете жатар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Менің қиналып қалған түрімді байқап Қасымбек те шошына секем алып: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Неге үндемей қалдың? Әлде? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Света өзі тірі ме? Шыныңды айтшы, — деді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Тірі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— дедім одан бетер қиналып |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Әйтеуір мен көргенде тірі болатын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Көргені қалай? Қашан көрдің? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ажырасқанда дегенім ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз өзі жан-жаққа бытырап кеттік қой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ұрысқақ Муся бар еді ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Есіңде ме? Кейін білдім жайсаң адам боп шықты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сол байғұс қаза тапты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қызын бір орманшының үйіне тастап кеттік |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Есін біліп қалған бала ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қалғандары ше? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қалғандары әйтеуір мен көргенде аман болатын, Содан бытырап кеттік |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сенің табылғаныңды естіп Николай қуанып қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Саған келгісі-ақ келіп еді, кішкене есін жиып, өзіне-өзі келсін деп тоқтап қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Қалған әйелдер қайда екен?» деп маған жаутаңдап қарай береді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қайтсын, сұрағысы келіп тұрғаны Светасы ғой, — дейді Қасымбек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Кейінірек өзі де келер |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Света туралы бар білгеніңді айтып берерсің, сенің өз аузыңнан естімей о байғұстың көңілі көншімейді ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жатқан жерімді енді ғана анықтап байқап келем, бұл өзі әжептәуір кең зілмәнке |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жерді қазғанда ірге жақтан биіктеу етіп жұрт жататын сәкі қалдырған, сәкіден аяқты салбыратып отыруға болады екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Төсегім кәдімгідей жұмсақ — шыршаның жас жапырағының үстінен пішен төсеген, пішені әлі ескірмеген, мұрныңа шөп исі келеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Пешке таман бұрышта кәдімгі санитар сумкасы, дәрі-дәрмек, бинт, бір банкалар, әйтеуір дәрігердің керек — жарақ, көр-жерлері тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Манадан бері зерде салып төңірегіме қарағаным осы еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сәкінің бір шетінде қол созым жерде, тап-тұйнақтай құндақтап буып тастаған кішкентай түйіншек жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ұқсас бір елес көз алдыма келіп жүрегім зу ете қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Шегі жіңішке ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қайдан шыдасын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы дабырласқан дауыстардың арасынан тағы да ышқынып: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ой, мама! Мамочка родная |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Что же я наделал?! — деп еңіреп, қалшылдап жылады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Заткнись, дурак! Без тебя точно! — деп төртпақ полицай ақырып жіберді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оның қырылдақ даусы құдды арамен тіліп өткендей |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Бұл немеге тағы да құйып жіберіңдер, — деді содан кейін сабасына түсіп |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Иә, иә, құйып жіберіңдер |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Арақ жарықтық ол бәрін басады, — деп дабырласа қоштаған дауыстар мұрнын тартып қорсылдаған жас полицайдың өксігін көміп кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Уақыт тоқтап қалды ма, білмеймін, көк ала түтіннің ішіндегі гүжілдеген дауыс мәңгі-бақи бітпейтін тәрізді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ауық-ауық қалғып кетем бе, әлде есімнен айрылып қалам ба, әйтеуір көкала түтін мен барылдаған дауыстар үзіліп кетіп қайта жалғана береді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тағы да, енді тіпті үйреншікті болып алған, меңіреу халге ауысып бара жатыр едім, ішім сыздап бүріп әкетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бүйірім солқ-солқ ете қалды, іштен тепкілеп жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
О, жасаған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұ да бар екен ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ішімде өліп қалғандай күні бойы бір белгі бермей бар-жоғын ұмыттырып жіберіп еді, Әлде толғағы түскірі келіп қалды ма? Сорлы, сен де туатын мезгіліңді тапқан екенсің |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бармағымды тістеп алып біраз отырдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір кезде құрсағымды бүріп алған ауру шымырлап жанымды шығара рахаттандырып кейін қайта бастады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Есімді жиып төңірегіме зер салғанда көкала түтін арасынан еңгезердей Усачевты көрдім, орыстың самогоны иілді де ұрып жығатын шығар, шайқалып, құлауға әзер тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Басы былқ-сылқ етіп, хәлі кетіп қалған жас полицайды теңселе құшақтап, тілі күрмеліп: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Тереха |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тереха |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ты меня увважаешь, а? Я тебя как брата родного |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
А ты меня уважаешь, а? — деп жабысады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Нет ты скажи мне |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Скажи |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ты меня уважаешь? |