Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
ерекше вагон |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
көрдіңдер ме? Сондай-ақ сендер кімнің шікіресі едіңдер, — деп гүж ете қалды таудай әйел |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзінің денесіне сай даусы да жойқын екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Біз, командирлердің әйелдеріміз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— деді біздің ішімізден біреу |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кім екенін байқай алмадым, әйтеуір кім де болса даусы мықты шықпады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Һi, командир әйелдері |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— деп кекетті таудай әйел |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Командир әйелі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сөздерін қарашы түге |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сонда біз немене, кім көрінгеннің астында аунап жатқан біреуміз бе? Қарашы-ай, бұларды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кәне, қатындар, мініңдер вагонға |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көрейін әуселесін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Таудай әйел саңқылдаған зор даусымен өзгелеріне әмір етті де тура вагонға қарай ұмтылды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біздің әйелдер тіпті сасқанынан үндей алмай қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Есіктің алдында тұрған Елизавета Сергеевна шырылдап бір нәрсе айтқысы келіп еді, алқынып даусы шықпай аузын аша береді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сасқалақтап жан-жағына қарады, көзі бір шеттегі, манадан құдай сабыр беріп үндемей тұрған ұрысқақ Мусяға түсті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Муся, қалқатай, жарығым, сен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
сен бір нәрсе деші мынаған, — деп жалынды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Вагон есігіне қарай төніп келе жатқан таудай әйелге қарсы, арық шібіштей қатып қалған, бір шөкім Муся шабалаңдап шыға келді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сен, қатын, кімді басынасың-ай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Таудай болған ет пен майыңнан қорқады деп пе едің, мына жұрт? Әукеңді созба, тарт әрі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Командир қатыны деп кекетеді ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көрсетейін мен саған кекеткенді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Муся шабалаңдап кетіп жатыр, оның жіңішке ащы даусы құлаққа істіктей қадалады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ ана дәу оған тынатын емес |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Прыс |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мына бір шәукілдегі қайдан шықты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кет былай есіктен, болмаса лақтырып жіберем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бүрісіп қалған көк тулақ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Кәне, лақтыршы! Көрейін күшіңді! Борсып кеткен ет пен май! Екі көзіңді ойып алайын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Терлеп-тепшіп, қарашы өзін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сенің қолаңсаңды иіскейміз бе? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз Света екеуміз вагонға міне алмай қалып, екі баланы ұстап шеттеу тұрмыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Есік аузында екі әйел шарт та шұрт ұрсысып жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Дүрегей төбет пен қанден иттің айқасқаны сияқты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бip шөкім Мусяң болатын емес, тіпті ана дәудің беті қайтып барады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кісі деген қызық қой, кейде қияметте де қалжың айтатын шығар, арт жақтан біреу айқайлайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Дәу апаңды мінгізіңдер! Осынша ет пен майды қалай қиып тастап кетесіңдер немістерге! |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз өз қызығымыз өзімізге жетіп жатқасын еш нәрсені байқамай қалыппыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Айқай-шу, бақырған дауыстар жамыраса қалың жұрт үріккен жылқыдай дүрлігіп жүр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Поездағылар вагонға кіруге емес, шығуға таласып жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шығып үлгергендері тым-тырақай станцияның далалық жағына қарай қашып барады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Паровоздар гудогын безілдетіп, соның арасында «Воздух! Воздух!» деген айдай естіледі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жау самолеті! Жау самолеті! — деп айқайлады жүгіріп баратқан біреуі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қашыңдар, қатындар! Жау самолеті келіп қалды! Бомбалайды! — деп айқайлады қызыл фуражка |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ұрысқа қызып кеткен қатындар сол кезде барып әзер тыйылды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Алдымен дәу әйел тоқтады да, жан-ағына алақтап зытып баратқан жұрттың соңынан қорбаң-қорбаң жүгіре жөнелді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ұрысқақ Муся, самолетпен ісі жоқ, ана дәудің желкесінен әлі де сыбап жатыр еді, вагон ішінен дүрліге шыққан әйелдер оны итеріп түсірді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қауіп-қатердің мән-мағынасы менің миыма жетті ме, білмеймін, жұртқа қарап аузымды ашып тұрып қалыппын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Света қолымнан жұлқып «неғып тұрсың, жүгір тезірек» дегенде барып, Боряны қолынан жетелеген күйім жүгіре жөнеліппін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жау самолеті станцияны қанша уақыт бомбалады — он минут пе, бір сағат па, — ол арасын мен айта алмаймын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әуеден бір киіздей тұтасқан қалың ал?ал төбеме құлап келе жатқан сияқты — одан құтылам, аман қалам деген ойым болған жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Миым айналып, басым зеңгіп, көз алдымды бір тұман басқандай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір ғажабы осы тұман жиі-жиі жыртылып кетеді де — шымылдық ашылғандай ар жағындағы дүние ап-айқын көрінеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Боря екеуміз бір составтың астынан еңбектеп өттік |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен бір рельске сүрініп құладым, тізем қақсап барады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ оған қарамастан, тұра жүгіріп зырқырап баратқан Боряны қуып жетіп қолынан ұстап алдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Гүрілдеп келіп қалған самолеттің даусы тұла бойымды қалтыратып, іші-бауырымды бүрістіріп жіберді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жат! Жатыңдар! — деген біреудің даусы ажалдың хабарындай естіледі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы дауысқа еріксіз бағынып құлай кеттім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы кезде аспан да үстіме құлап келе жатқандай еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тек жерге сіңіп баратқанымды білем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір кезде көзімді ашсам — қасымда Боря жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Беті-аузы лас, көзі жыпылықтап маған қарайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жұрт орындарынан тұра сала қайта жүгіріп барады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен бұл жүгірістің мән-мағынасын ұққаным да жоқ, бойымды бір үрей кеулеп, жұртпен бірге жүгіре бердім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйтеуір Борядан айрылмаймын, бірақ оны да біліп істеп келе жатқаным жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір сәт станция жаққа көзім түсіп кетіп еді — будақ-будақ көтерілген түтін мен шаңды көрдім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір жерде қара түтін астынан жалақтаған қызыл-күрең жалынды көзім шалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Аспандағы самолеттерді әлі көргенім жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жоғары қарауға мұрсатым жоқ, және дәтім де шыдамай ма, білмеймін, Бір кезде Светаны көзім шалып қалды, о да Шурикті тас қылып ұстап алыпты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оларды тарс ұмытып кетіппін-ау |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тағы да: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жат! Жатыңдар! — деген бірнеше үрейлі дауыс жамырай шықты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тағы да аспан опырылып құлап келе жатты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көзімді ашқанда бір байқағаным бомбалар кәдімгідей шыңғырады екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Төбе құйқамызды шымырлатып, аспаннан шыңғырып құлап келеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Топырақ исі келеді мұрныма, оған енді түтіннің отқа қарыған ыстық темірдің исі араласты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көзімді аштым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жасыл даланың шетін көмкерген орман түсті көзіме, одан әрі көкпеңбек тұнық аспан |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сәл кейінірек байқадым — «орманның бергі іргесінде шағындау деревня бар екен, үйлерінің төбелерін, моржаларын көріп жатырмын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жасаған-ау, ана бір моржадан кәдімгідей түтін шығады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сұйқылтым бейбіт түтін аспанға қарай баяу көтеріліп барады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біздің манадан бергі дүрліккеніміз түс болғаны ма? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Еш нәрсені жөндеп түсіне алмай, түсінгім де келмей аз уақыт жаттым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сол жақ қолтығымның астынан бір нәрсе қыбырлайды, шошыңқырап жалт бұрылсам Боря екен, екеуміздің жерге сіңіп баратқанымыз, бомбаның шыңғырғанымыз есіме түсті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әр жерге сұлай-сұлай кеткен жұрт біртіндеп орындарынан тұрып жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қайтып кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Енді келмес, — деді оң жақтан бір еркек даусы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Кім біледі, құрғырлар тағы да оралып жүрер |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Алдымен Боря түрегелді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тұрсаңызшы, апай, — деді маған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кішкентай ботинкасының тұмсығы мүжіліп ақжем боп кетіпті, ақ жолағы бар сұр шолақ шалбары лас, бір-екі жерінде қара майдың теңбілі бар, шамасы, мана поездің астынан еңбектеп өткенде жұқты-ау |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өзі де кәдімгі қара сирақ боп алыпты — беті де қара ала сатпақ, жылтырап көзі ғана көрінеді, Өңі жүдеңкіреп тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Апай, тұрсаңызшы, — деп ол екінші қайыра айтқанда орнымнан түрегелдім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Белім шойырылып қалыпты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Енді барып аспанға қарадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Есімді жинап манадан бері зәре-құтымызды алып төбемізден төнген тажалды көргім келіп еді, көзіме еш нәрсе ілікпеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біреу алыс қалаға барып келсе ауыл адамдарының топырлап сол үйге жиналатын әдеті, бір рет Әлмұқан мен Сейілхан ағам қаладан келген |