Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ең соңғы әйелді қолынан тартып мінгізіп, жайғаса бастаған кезімізде барып, селоға кеткен әйелдер есімізге түсті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қатындар-ау, селоға кеткен үшеуі қалып қойды ғой, — деп дауыстады бір келіншек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мама! Мамам қалып қойды! — деп Ираида Ивановнаның бес жасар баласы Боря айқайлап жылап жіберді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қатындар-ау, енді қайттік? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Стоп-кранды жұлыңдар, тормоз беріңдер, |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Стоп-кран қайда? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қызыл вагонда стоп-кран болушы ма еді? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Бұл неғылған оңбағандық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тым болмаса жарты сағат бұрын ескертпей ме? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Станция бастығын жауапқа тартқызу керек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйелдер азан-қазан, поездің дүрсілін басып, вагон ішін басына көтереді, осы даңғазаға бебеу қағып шырылдап жылаған екі баланың даусы ұласты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мамам қалып қойды! Мамам! |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мама! Мамочка! |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Боряға қосылып Шурик те айқайлап жылай бастады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Света барып екі баланы жұбатып жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жылама, балақайым, жылама |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мамаң келесі поезбен қуып жетеді, — деп алдарқатады сәбилерді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кешеден бері қаңтарылын тұрған поезд бауырын жазып, жүрісін түзеп алды, бірақ елге қарай асығып келе жатқан әйелдердің ішінде оған қуанғаны болмады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Вагон ішіндегі даңғаза оқыс тыйылып, жұрт енді үнсіз қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әлденеге айыпты боп қалған адамдай біраз уақыт бір-бірінің бетіне тікелеп қарамады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір ғажабы Ираида Ивановнаның екі баласы да, көппен бірге тынышталып, үнсіз отыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бастарына түскен төтенше қасіретті сезді ме, әлде шыңғырып жылай-жылай шаршады ма, білмеймін, екеуінің кішкентай денесі шөгіп, сүлесоқ боп томсырайып қалған, тек оқта-текте көздері жаутаңдап бірінің бетіне бірі қарайды да, ұядағы балапандай бір-біріне тығыла түседі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы бір төтен оқиға шырқын бұзып кеткен Елизавета Сергеевна біраз дағдарыстан кейін біздің тізгінімізді қайтадан қолына алды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол енді апасынан адасып қалған екі баланың тағдырын таразыға тарта бастады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ алдымен «тәртіп бұзудың зардабының осындай пәлеге әкеп соғатыны» жайлы біздерге біраз ақыл айтып алды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ираида Ивановнаның қуып жетуіне менің үлкен күмәнім бар, — деді Елизавета Сергеевна |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Өздеріңе мәлім қазір жағдай қиындап тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Еліміз соғыс жағдайына көшті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Елизавета Сергеевна тағы да әдетінше күйеуіне еліктеп әскери тілмен сөйлеп тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сондықтан да біз мына екі баланың тағдыры жөнінде дұрыс шешім қабылдауымыз керек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кімнің қандай ұсынысы бар? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өз тағдырларын шешуді Елизавета Сергеевнаның қолына беріп қойып, Шурик пен Боря сол томсырайған күйі үнсіз отыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйелдер де мынадай қиын жағдайда не айтарын білмей дағдарған түрлері бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ заты әйел емес пе, көп үнсіздікке шыдамады, біреуі бастап еді, бәрі бірдей жамырап қоя берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Келесі станциядан қалдырып кетейік, анасын тосып алсын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Денің сау ма? Титтей бала не біледі? Адасып өлмей ме? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Далаға таста деппін бе? Станцияның бастығына тапсырып кетеміз де |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мынау алас-қапаста станцияның бастығы бала баға ма? Айтады екен-ау |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жә қойыңдар, — деп, жамырап баратқан қатындарды Алевтина Павловна тоқтатты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Москваға дейін өзімізбен бірге апарамыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ар жағын сосын көрерміз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйелдер осы сөзге тоқырап су сепкендей басылды да Елизавета Сергеевна басшылықты қайта қолына алды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Алевтина Павловнаның айтқаны дұрыс, әйел жолдастар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бәріміз осыған қосыламыз ғой? — Бір ғажабы ернін шымшып сөйлейтін Елизавета Сергеевнаның әлсіздеу ащы даусы вагон дүрсілінің арасынан жұртқа тегіс естіліп тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қосыламыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Басқа не айтатыны бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қаршадай сәбилерді далаға тастаймыз ба? — деп қостап жатыр әйелдер |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ендеше біз бұ балаларға қамқоршы тағайындауымыз керек, — деді Елизавета Сергеевна |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қамқоршысы несі тағы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бәріміз ортамызға алып бармаймыз ба? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Иә ортамызда болсын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жоқ, әйел жолдастар, олай болмайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
У семи нянек дите без глазу |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Персонально жауап беретін адам керек, — деді Елизавета Сергеевна |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Күтпеген жағдайлар болып қалуы мүмкін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бізде басы бос әйелдер аз емес |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Света, Шурикті сен қолыңа аласың |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Лида, Боряны сен бағасың |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйелдер басшысының бұл тәртібіне үнсіз келісім бергендей |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Боря, балақай, Лида апайыңа бара ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сен енді Лида апайыңмен бірге боласың |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оның айтқанын тыңда, — деп Елизавета Сергеевна Боряны иығынан сипап тұрғызбақ болды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Бармаймын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бармаймын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шуриктен кетпеймін, — деп Боря еңіреп жылап қоя берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйелдердің алдап-сулап жұбатқанына да болмайды, ағасының қолтығынан тастай қылын жармасып алған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Бармаймын, Шуриктің қасында болам, — деп шыр-шыр етеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Света шыдай алмады білем: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сәбиге тимеңдерші енді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ағасымен бірге болсын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Нәзира екеуміз бірігіп бағармыз, — деді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Боря біраздан кейін барып өксігін басты да, кішкентай ағасының бүйіріне басын қойып ұйықтап қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біреудің қайғысы жаныңа батқанмен, өз қайғыңдай ұзаққа бармайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Анасынан адасып қалған екі сәбидің қасіретіне «аһылап, оһылаған» әйелдер көп ұзамай-ақ өз тіршіліктеріне кірісті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тіршілік дегенде сірескен тар вагонның ішінде не тіршілік болсын, түйіншектерін шешіп қайтадан буып түйеді, бірақ о да ұзаққа бармайды, содан кейін ауыздары жалпылдап әңгіме соғады, мұнысы енді таусылмайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шурик пен Боря дәл менің алдымда |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Алты жасар Шурик інісін оятып алам ба деп қорқып, қыбыр етпейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Аузынан су ағып, пысылдап ұйықтап жатқан Боряға ауық-ауық көзінің қиығымен қарап қояды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір дөңбекшігенде інісінің басындағы пилоткасы жерге түсіп кетіп еді, бөксесін қозғамай жайымен ғана қолын созып алды да, басына қайта кигізуге оятып алам деп қорқып, тізесінің үстіне қойды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Алты жасар баланың әп-сәтте қамқоршы боп есейіп шыға келгеніне қайран болдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы екі бала енді қайтып анасына қосыла ма, жоқ па? Бала қасіреті тез ұмыт болады дейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әнекей, Боря ұйықтап кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Баланың аты бала ғой, қайғыны тез ұмытатыны да рас |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ сәби жүрекке түскен қасірет |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жеті жасар кезімде бес жасар інім Жұмашпен дәл осылай бір-бірімізге тығылып отырып ұйықтап қалғанбыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ертеңгісін алдымен мен ояндым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Киіз үйдің ірге жағында, текеметтің үстінде жатыр екенбіз, бір қамқор қол басымызға жастық салып, үстімізге көрпе жауыпты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен Жұмашты керегеге қысып тастаппын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен оянған кезде ойымда еш нәрсе жоқ басым қақырап бос тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көзімді ашып үйдің уығына, одан шаңыраққа қараймын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ашулы түндіктен көкпеңбек мөлдір аспанды көріп, кеудеме белгісіз бір қуаныш лықсығандай болды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Киіз үйде ұйықтағанда таңертеңгілік шаңырақтан саф таза көк аспанды көріп қуанып оянатын әдетім еді, бүгін де сол қуаныш лықсып келе жатты да кенет |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кенет әлдененің ойсырап қалғанын сездім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Күндегі әдетімше көңіліме лып еткен қуаныштың арты құлазыған далада жалғыз қалғандай үрейге айналды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бойымды мұздатып, адам шошығандай жаман бір нәрсе келе жатты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Апа |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Апам жоқ, |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Апатайым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
» Осы сезім жүрегімді тіліп өтті де, еңкілдеп жылап қоя бердім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Білмеймін, ащы даусым шықты ма, әлде солқылдап үнсіз жыладым ба, әйтеуір бір кезде Қамқа әжемнің құшағында отыр екем |