Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Оның ақылдасатын несі бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тезірек үлкен бір станцияға жетіп поезға мінудің қамын қылу керек, — деді Алевтина Павловна |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ол станцияда поезд болмаса қайтеміз? — деді күлегеш Муся қабағын түйіп |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Келесі станцияға барамыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сонда немене, солай жаяу жүре береміз бе? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жүрмегенде не істейсің? Немісті тосып алайын дем пе едің? — деп шап ете түсті ұрысқақ Муся |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қайдағыны айтады екен-ау, — деп күлегеш Муся сықылықтап күлді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
13 |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жүрісіміз өнбей келе жатса да, жолға көндіге алмай болдырып қалған әйелдер бұдан әрі аттап басқысы келмей, кешке таман шағындау бір деревняға тоқтадық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көбісі шаршағанын мойындағылары келмей, «алдымыз түн, адасын кетерміз-ді» сылтау қылды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бәріміз бір жерге сыймайтын болған соң екі-үш адамнан үйді-үйге тарап қонбақ болдық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Әй, қатындар, сендер тал түске дейін шалжиып жатып алмаңдар, — деді ұрысқақ Муся шоғырланып, ошарылып тұрған әйелдерге |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ертең сендерді үй бас сайын сұрау салып іздеп жүретін жағдайымыз жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Солай емес пе, Елизавета Сергеевна? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Дұрыс айтасыз, Мария Максимовна, — деп қостап қойды Елизавета Сергеевна |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ертең қай уақытта жиналсақ екен? — деп ұрысқақ Муся Елизавета Сергеевнадан сұрады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Енді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
жалпы ертерек жиналайық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ендеше әтеш бірінші шақырған кезде дәл осы араға жиналасыңдар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұл Елизавета Сергеевнаның бұйрығы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ұқтыңдар ма? Ал ұйықтап қалғандарың болса обалдарың өздеріңе |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Іздемейміз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Солай емес пе, Елизавета Сергеевна? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ә-ә |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Иә, иә |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ерте жиналайық, жолдастар, тек кешігіп қалмаңдар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Э-э, Мария Максимовна, біз екеуміз бір үйге түнерміз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Елизавета Сергеевна бір кезде өзі ат-тонын ала қашатын ұрысқақ Мусядан енді айрылғысы келмейді; бір нәрсе істегісі, не айтқысы келсе алақтап соған қарайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қонатын үй іздеп әйелдер деревняны жағалап кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз Света екеуміз, ортамызда Шурик бар, төбесін басқалардай шаломмен емес, тақтаймен жапқан, өзгелерден еңсесі биік үлкендеу бір үйдің алдына келіп тоқтадық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қақпаның алдына келіп қипақтап тұрғанымызды көрді білем, ауладан орта жастағы арықтау келген ақсары әйел шықты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шаруа жайлап жүрсе керек, алдына алжапқыш байлап, кенеп көйлегінің жеңін түріп алған, шүңіректеу біткен өткір көк көзін шүйіре қарады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз мән-жайымызды айтып қонуға рұқсат сұрап едік, әйелдің әжім шалған қатқыл жүзі жылымады, бірақ қарсылық та білдірмеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жарайды, бір түнеп шығыңдар, — деді салқын ғана |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз аулаға кіріп қайда барарымызды білмей іркіліп қалып едік, алты-жеті жасар сары бала бізді көріп, аузын ашып аңырып, әуелі «түрі жат, бұл неғылған адам» дегендей маған қарап тұрды да, одан көзі Шурикке түсті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тосын баланы қызық көріп, бірақ бейтаныс баланың қасына келуге бата алмай қипақтап тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үй иесі әйел рұқсатын берді де, енді бізбен ісі болмай сиырын сауып жатыр, біз не қыларға білмей аз тұрдық та, үй іргесіндегі тақтай скамейкаға отыра кетіп, арқамызды жүктен босаттық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Күн батып кеткен, бірақ теріскей жақтың ымырты тез үйіріле қоймайды, кеугім тартып ұзақ тұрады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйел сиырын сауып болмай-ақ үйеме арба шөп тиеген осы үйдің еркегі келді; биік қабақ, қырпусыз мол мұрты аузын көмген қапсағай денелі кісі екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Он екілер шамасындағы бала ат айдап келеді; аты арқасына екі адам қатар жатып ұйықтағандай ірі де семіз, ондай атты орысша «битюг» дейді екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
үй иесі шетен қақпаны ашып, арбасын айдап қораның түпкі бұрышына өте берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қазір сірә, босқындар таңсық болмаса керек, бізді көре тұрса да назар салып елемеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кішкене бала бізді тастай беріп, шөп түсіріп жатқан әкесі мен ағасына барды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз мөлиіп үнсіз отырмыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өлердей шаршадық, жата қалғымыз-ақ келеді, бірақ кісі үйіне қалай қожалық жасайсың |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бүгінгі біздің бір күнгі бастан кешкенімізді өмір бойы көрмегендер толып жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Манағы сәске кезіндегі станция басындағы ойран-ботқасы шыққан дүние, қаза тапқан халық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мынау алты жасар Шурик бала тұңғыш рет ажалды көрді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ажал мұның ең жанды жерінен соқты, жанындай жақсы көретін тетелес інісін алып кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шурикті Боряның қасынан әкете алмай әлек болғанбыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Боря, Боренька» деп жылап, одан мамалап шыңғырып азан — қазан болғанда |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
соған қалай шыдағанымды өзімде білмеймін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Света қайратты екен, інісіне қарай ұмтылып, әл бермеген Шурикті қапсыра құшақтап, әйтеуір сол арадан алып шықты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ышқына жылаған бала аз ғана жүргесін, пышақ кескендей тыйылып, Светаның қолынан түсті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қазір сол Шурик мүлгіп үнсіз отыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мүлгіп отыр ма, әлде бір нәрсе ойлап отыр ма? Кенет: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Апатайлар, біз Бореньканы жерлемедік қой, — деді кәдімгі үлкен адамдай мұңайып |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сиыр мөңірейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Деревня көшесінің шаңын бұрқ — бұрқ еткізіп қайтқан сиырлар кетіп барады, мал қайырған әйелдер мен балалардың даусы естіледі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біздің хозяйкамыз күрпілдетіп екінші сиырын сауып жатыр, күйеуі қарулы кісі екен, айырымен бір шөмеле шөпті бір-ақ түйреп лақтырады, арба ортайып қалыпты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Астағыпыр — алла-ау, баяғы қаймағы бұзылмаған ауыл тірлігі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Басталған соғыс та, бүгін станцияның ойран-ботқасын шығарған жау самолеттері де, Боряның қазасы да, біздің осы дүрлігісіміз де — мына маң басқан, байыпты тіршілікке жанаспайтын бөлек нәрсе сияқты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір түрлі ерсі, жат көрінсе де, осы баяу, бейбіт тірлік біздің көңілімізге аз да болса тыныштық әкелгендей болды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Хозяйка сиырын сауып болып, сарқып емсін деп екі бұзауын ағытып жіберді де сүтін үлкен горшокке құйып, оны погребке түсірді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қазан астына от жақты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үйге кіріп шығып, арлы-берлі өткенде бізге назар салып қарамайды да |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үй иесі де шөбін түсіріп болып, арбасып доғарды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үлкен баласы: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Батя, атты тұсап жіберем бе? — деп сұрап еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қазір босқын көп, біреу қағып кетер |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қораға байлап, алдына шөп сал, — деді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Енді үйге қарай келе жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жақындай беріп бізге бас изегендей сол ишарат жасады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бізді жаратпай жүр ме, әлде өздері жаратылысынан пейілге сараң жандар ма, ол арасын айыра алмадық, бірақ қайсысы болса да бізге жайлы тиіп отырған жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қас қарайған кезде барып бізді үйге шақырды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ондық шамның жарығымен тамақ іштік |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Хозяйка, алдымызға бір-бір тілім нан қойды да, шөгеннен май шыжғырып қатық еткен капуста көже-щи құйды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әйелі оттан шыққан шөгенді столдың үстіне қойып жатқанда барып, үй иесі бізге адам сияқты зер сала қарап алып: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Иә, қай жақтан жүрсіздер? — деп сұрады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз жөнімізді айттық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шуриктің жағдайын естіп, мүсіркеп маңдайынан сипап қойды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Иә, иә |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кішкентай балаға обал болған екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Станцияны бомбалағанын осы арадан біз де көрдік |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Батя, мен де көрдім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Самолетті көрдім, — деп кіші баласы сөзге араласты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ой, тіпті қызық болды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Гүрс-гүрс ете қалғанда |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әкесі ұнатпай бір қарап қойып еді, кішкенесі жым болды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үй иесі биік қабақты, үлкен үшкір мұрынды, ірі жүзді кісі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Суалыңқы жағы мен шықшыты шығыңқы кең иегіне бір жеті ұстара тимеген болар, сақалы өсіңкіреп кетіпті, бірақ сары сақалдың өскені бадырайып біліне қоймайды екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
қолы да күректей, қолындағы сорпа ішіп отырған қасығы шай қасықтай көрінді маған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Кішкентай балаға обал болған екен, — деп басын шайқап қойды үй иесі |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Әкең |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
әкең айыпты ғой бәріне |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үйі-ішін мұнда әкеліп несі бар еді? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Соғыс болатынын қайдан білген, — деді Света сөзге қаймыға араласып |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Неге білмейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Офицер болғасын бәрін білу керек, — деді үй иесі мұртын сипап |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Менің папам офицер емес, командир, — деді Шурик ұнатпай |