Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
11 |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жердің астын үстіне келтірген бомбаның да астына түстім, жамсап жатқан өліктердің де арасында болдым, өмірден күдер үзген шағым да болды, бірақ дәл осындай мылтығын өңменіңе тақап келген ажалды көрген жоқ едім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Аласұрған көңілім әр саққа алып қашады: бірде өңменіме тіреліп тұрған ажалдың ызғары тұла бойымды қалтыратып әкетсе, бірде әлденеден үміт етем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көрші деревняны түгел қырып салыпты, бізді де түгел қыратын шығар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мүмкін әлде |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жалғыз мен ғана емес, жұрттың бәрінің көңілі дәл осылай — екі ұдай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үміт пен үрей аралас |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Деревняның халқын топырлатып айдап әкеліп, бұрынғы басқарманың кеңсесі ме, мектеп пе, білмеймін бір үлкен үйдің қорасына тоғытып жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Емшектегі баладан еңкейген шалға дейін тірі жан қалдырмаған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Еркектер жағы аздау да, көбі қатын-қалаш, бала-шаға |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Мүмкін оларға тимес» деген әлсіз үміт емексітіп өтеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қатын-қалашты жазаламас |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Қатын-қалаш пен сәбилердің жазығы не? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Айыптыларды іздейтін шығар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Төңірегімдегілердің үздік-үздік сөздерін құлағым шалады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жақсы жорамалға елең етіп, кеудемде жылт етіп үміт оты тұтанғанмен іші құрғырым бәрін сезеді: бұлардың да біліп тұрған еш нәрсесі жоқ, тек әйтеуір дәтке қуат |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жұртты үсті-үстіне айдап әкеліп, қораның іші тығыздалып қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қысты күні барын қорбитып үстіне киін алған қатындар, кейбіреулері жас бала көтерген, қайсы біреулері басқа жаққа баруға қамданып, дорбаларын асынып, қолдарына түйіншектерін ұстаған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір топтың ішінде бес-алты баласын қаздың балапанындай шұбыртып, екі кішкентайының бірін өзі, бірін он жасар шамасы ұлына көтертіп бір әйел келе жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жиналған жұртты шашау шығармай айнала мылтығын кезеніп қарауыл жүр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тек немістер ғана емес, полицай формасындағы орыстар да бар екен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Еңгезердей біреуінен бір әйел: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Құдай жарылқасын, Лука Саввич, бізді не істейді, шынын айтшы, — деп жалынып еді, анау зекіп тастады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Молчать! Сөйлесуге болмайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Құлағым елең ете қалды, бір түрлі таныс дауыс |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Усачев деген қарғылы төбет емес пе |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір сүйем жоғарылау үшін ол жанын береді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жаңа қожайындарына ар иманымен қызмет етеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Иә, Евдокия Герасимовна, Усачевты қоя тұралық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оның бір жөні болар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Meн сізге басқа шаруамен келіп тұрмын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Келген кісі бұғып жүрсе де, сөзі мығым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Көп жыл ел басқарып тізгін ұстап қалған машығы ма, әлде өзгеден қашан да бір демі артық, пысы басым жаратылған өктем жан ба, түр-түсін көрмесем де, маған ол шақпақ тастай шымыр, шақар адам боп елестейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Маңызды шаруасын айтар алдында жауап тосып қалған сияқты, шамасы кемпірге қадала сынай қарап та отырған шығар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ Дуня да үндемеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Менің кім екенімді ұмытып қалғансыз ба? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Heгe ұмытам |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сіз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мен халық жауының шешесімін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен, не деуші еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
жат элементпін! |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кемпір ызамен шегелеп айтты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ана кісіні білмеймін, мен өзім шошып қалдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сонда менің жатқан үйім кімнің үйі болғаны? Баласы Павел |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Полицайдың: «Ұзамай қайтып оралар», — деуінде бір мән бар еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Басқасын қайдам, бірақ осы кемпір маған жамандық қылмас» деген жұбаныш сезімі қобалжып кеткен көңілімді аздап орнықтырғандай болды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мені бір аспаннан түсті деп пе едіңіз, Евдокия Герасимовна? Мен еш нәрсені ұмытқаным жоқ, — деді Носовец жаймен нығыздап сөйлеп |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Бірақ біз сізге үлкен сенім білдіріп отырмыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы күнге дейін, маған ешкім сенім білдірген жоқ еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Немістер келгесін, мен неғып сенімді болып қалдым, — деді Дуня апай ащы кекесінмен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сенім! |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сол сенімдерің ең алдымен менің Пашама керек болған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бір тамшы сенімге зәру болған сол емес пе еді?! — Дуня апайдың алқымына жас тірелді-ау деймін, алқынып булығып қалғандай болды, даусы да жыртылып шықты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мен баламнан безгенім жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Безгенім жоқ, білдің бе?! |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үйдің ішік тұнжыраған ауыр тыныштық басты; келген кісі де, қанша шақар болса да, зіл тыныштықтың салмағын сілкіп тастай алмай, үнсіз қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сіздің қасіретіңізді түсінемін, Евдокия Герасимовна, — деді бір кезде жайымен тіл қатып |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ағаш кескенде, жаңқасы ысырап болмай тұрмайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Павел жаңқа ма еді, сыпырып тастай салатын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Совет өкіметін қолымен құрысқанның бірі емес пе еді! Адам өзіне-өзі қалай жау болады? Бандыға қарсы екеуің бірге соғысқан жоқ па едіңдер? Неге Пашаға ара түсе алмадың? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ара түсе алмадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шынымды айтсам, біздің әскер қайтып келсе, қазір де ара түсе алмаймын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ендеше маған несіне келіп отырсың? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мінекей енді осыған келейік |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұл сөздің жөні басқа |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Кішкене қайғыны үлкен қайғы ұмыттырып жібереді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сіздің қайғыңыздың сіз үшін кішкентай емес екенін де білем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ қазіргі ел басына түскен қатер бәрінен үлкен |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Пашадан да, менен де, сізден де |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сіздің де қазіргі ең қансыраған қасіретіңізді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
қасіретті өкпеңізді қоятын кезіңіз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз бір нәрсені бүлдіріп алсақ, ол үшін Отан кінәлі емес |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Пашаның қасіреті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
ол — менің де қасіретім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шемен боп қатқан шерім ол |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жарайды, қазір ескі жараның аузын қаситын кез емес |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Уақыт көтермейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сіз де елмен бірге боласын, Евдокия Герасимовна |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Білемін, Сіз атқаратын үлкен бір міндет бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен сол үшін келіп отырмын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ой, горо мое горюшко |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Что я, супротив народа что ли |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қайтейін енді, — деп менің адуын кемпірім босап қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сіздің хәліңіз оңай емес қой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Степан Петрович, қалың жаудың ішінде түнде жортып жүргеніңіз мынау |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тоңған шығарсыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шай ысытып, ас қамдап жіберейін |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Оған қарсы емеспін, Евдокия Герасимовна |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Түн ұзақ, уақытым бар, — деді қонақ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сіз маған шешіп деп те айтқан жоқсыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Шешініңіз, Степан Петрович, Баяғыда Паша екеуіңнің ойда жоқта үйге cay етіп келіп қалатындарың болушы еді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Паша кеткесін оны да қойып алдың |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Жарайды, жарайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Беліңді шешіп, жайғасып отыр, — деді Дуня апай, қонағын одан әрі қинамай, өзі ас қамдауға шоланға шығып кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жау деген сұмдық айлакер болады екен, адам аяғы жетпейтін, адам тіліне түсінбейтін қиыр шеттегі Жапонмен қалай ауыз жаласқан |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Жауды әшкерелеу үшін, қырағы болу керек», — деп, бізге күнде айтатын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шынында да анадай жауларды әшкерелеу үшін, ең кемі бір көш жердегіні көретін қырағы болу керек, деп ойлайтынмын, ал менің көзім ондай қырағы емес |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Басқа балалар да |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
тек Жарасбай мен Сейсембай болмаса |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шынында да біздің |