Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Светик мой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— дей береді құштарлығын баса алмай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Рахмет, Коленька |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Рахмет, Николай, — деді Света бойын түзеп |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Света орнынан тұрған жоқ-ты, Николай сол отырған жерінен құшақтап алып, сүйе берген-ді, аласа бойлы адамға ол онша қиындық жасаған жоқ-ты, даусынан бір салқындық, жаттық сезді ме, Светаның осы сөзінен Николай оқыс іркіліп кенет әйелінің шермиген түрін көріп түсі бұзылып кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Әуелі түсінбегендей алақтап Светаның бетіне қарай берді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оның үнсіз тұнжыраған қасіретті түрін көріп, астыңғы иегі салбырап көзі дөңгеленіп кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Николайдың қатты өкпелеген баладай осы дәрменсіз кескінін көргенде көкірегімде бір жақсы үміт оты жылт ете қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қазір Света еңіреп жылап Николайды құшақтай алса: бір-бірін сағынған ерлі-зайыптылар қосылып жылап, шерлерін тарқатып, қарғыс атқыр қателікті кешіп, қайта табысып кететіндей көрінді маған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бірақ Света үндемеді, Николайдың да жаңағы бір сәтке жылт ете қалған дәрменсіз кескіні тез өзгеріп, өңі қатайып, қабағы түйіліп түнере бастады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Есік алдында тұрып қалған Қасымбек: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ал, қанекей |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— дей беріп тілін тістеп алғандай іркіле қойды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оған енді ғана жетсе керек |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жеркепенің күңгірт ауасы да түнеріп, үнсіз сыздап баратқандай |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өмірімде, сірә, мұндай ауыр тыныштық көрмеген болармын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бәріміз де жарылатын бомбаны күтіп, бұғып қалған сияқтымыз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұ жерде айтылатын сөздің ретін мен таба алмадым, Қасымбек те, ағалық қылуға жарамай үнсіз тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Біздің, сірә оңаша сөйлесуіміз керек шығар, — деді Николай тістеніп |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбек екеуміз есіктен шығып баратқанда Света мені тоқтатып қалды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мен оңаша сөйлесуіміз керек дедім ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Николай ашу қысқандағы әдетінше, онсыз да қысқа мойнын иығына тығып, астыңғы иегін шошайтып ілгері ұмсынып, қысқан пружинадай ширығып алған |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен кетер — кетпесімді білмей есік алдында іркіліп қалдым, қазір шығып кетсем Светаға опасыздық жасап, қорғансыз тастағандай көрінеді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Надя осында болады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол менің барлық сырымды біледі, — деді Света қатуланып |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Білгені қалай? Қалайша? — деп бейне жәрдем күткендей алақтап Николай маған қарады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен үндемедім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сіз менен бәрін жасырып келген екенсіз ғой, — деді Николай қайтадан ызаланып, — Әрине енді, екеуіңіздің құпияларыңыз бір болған соң |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Өтінемін, Надяға тиіспе, — деді Света |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Содан кейін сөзін «сізге» көшіріп Николаймен арасын алшақтатып қойды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Өтінемін, тиіспеңіз |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Оның бұған қатысы жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үшеуміз де аз уақыт үндемей қалдық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Сыздап отырған Николай ақыры сабыры таусылып: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Ендеше өзің-ақ айт |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Неміс комендатурасында істепсің ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Солардан болған шығар, — деді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен сасқанымнан аңқиып аузымды ашып қалдым, екі көзім Светада |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Ол не дер екен?» Света да қанын ішіне тартып безеріп алған, ай, тайынбас |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тұп — тура: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Иә, — деп қойып қалды алқынып |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Николай біреу таяқпен басына салып қалғандай селк ете түсті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Үрпиіп, Светаға шошына қарады |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мен саған өтірік айта алмаймын, — деді де, безеріп отырған Света іштегі пружинасы босап кеткендей сұлық түсті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өйтіп «өтірік айта алмағаны» да құрысын |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қастарында тұрған менің өзім есеңгіреп қалдым, Николайға көзім түсіп еді, шошып кеттім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Өң-түс жоқ, қарауытып тұратын қожыр беті ақтаңдақтанып, қанын ішіне тартып ышқынып алыпты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сеука! |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— деді ысқырынып |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Осы бір жаман сөз мені де осып жібергендей болды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Николай сол сірескен күйі орнынан көтерілді де қайрылмай шығып кетті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Екі әйел оңаша қалдық |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Света сол сұлық күйі, Николайдың сөзіне селт еткен жоқ, мен болсам оған жұбаныш болар сөз таба алмай іштей қиналып, қипақтағаннан басқа дәрменім жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ара ағайын, не ортақ дос болып араларына дәнекер болудың орнына, өзімді айыпкердің қатарына еріксіз қосып, бірге қиналам да теріме сыймай тығыла берем |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Затымыз әйел емес пе, маған салса, қазір Светамен, шұрқырасып жылап көрісіп, еңкілдесіп отырып бар сырымызды ақтарып, іштегі шерді бір тарқатар едік қой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бұ жақта Қасымбектен кейінгі ең жақын тартқан адамым осы Света емес пе? Светаның мен үшін Қасымбектен де артықшылығы бар, Қасымбек, қанша жақын болғанмен еркек қой, әйелді әйелдей түсіне ала ма |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Енді міне, шер тарқатудың орнына екеуміз де іштей тығылып, кептеліп отырғанымыз мынау |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ойбай-ау, сомпиып отыра бермей, жолдан келген адамға ас қамдауым керек қой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Менің мұнда келмеуім керек еді, — деді Света |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Онысын түсінемін, әрине қиын, бірақ қайда барады? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Одан да қиын жағдайға душар болған жоқ па? |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Енді келмегенде қайтесің? Сенің басыңа қатер төнін тұр деді ғой Носовец |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Онысы рас, — деді Света |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Mac болып сенен айрылып қалып, жазықты болған Усачев менің соңыма тура шырақ алып түсті |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
бір-екі рет ұсталып та қала жаздадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Әнекей көрмейсің бе |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Бұл соғыстан кім тірі қалар дейсің, — деді Света түңілгендей |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Бәрібір, ажал біреу ғой |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Онша шешіле қоймасақ та аздап тілге келгесін арамыз жуысып келеді, соған қуандым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сен тым күйзеле берме, Света, — деп жұбаныш айтпақ болдым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Николай, қанша айтқанмен, ақ көңіл жігіт |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ашу үстінде не айтылмайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Түбі райынан қайтар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Абзалы, осы күнге дейін Светаға мен ақыл айтып көргенім жоқ, ол маған ақыл айтушы еді, байқаймын менің мына сөзім де баланың үлкенге айтқан сөзіндей әсер еткен түрі бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Ол орнынан тұрып, ошақтың алдына келіп от көсеп жатыр, секпілденіп кеткен жұқа өңі жалыннан қызара бөртіп, маған мойнын бұрды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Николайдың өзім байқаған мінезі бар |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Соған қарағанда, ол райынан, сірә қайтпас |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Есік жақтан бүктетіліп Қасымбек кіріп келе жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Шынымды айтсам, оның дәл қазіргі келгенін ұнатпадым, Манағы қалбалақтап қуанып, аңқылдап тұрған Қасымбегім жоқ, бір нәрседен ұятты болып қалғандай, аузына сөз түспей, күйбеңдей береді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Күйзелген әйелді алаң қылып, жұбаныш айта алмаса да, әйтеуір сөзге алдарқату былай тұрсын, о жақта бір масқара ұят бардай, Света отырған жаққа қыпылықтап қарай алмайды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Бар бітіргені маған: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Асыңды болдырсай, — дейді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қасымбек кірісімен Света да сөзден тыйылды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тіпті күйеуіме жыным келді |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Еркектік намысы қысып, қылғынып, булығып анаусы кетті, енді жұқпалы ауру көргендей жасқанып, қипақтап мынаусы тұр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мына сорлы әйелдің басына түскен тауқымет пен қасіреттің бәрінікінен артық екенін ойлайтын біреуі жоқ |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Өзің бара тұршы |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Әрине тірісің |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Қорықпа, шұқырда жатқанда дарымайды, — деп жұбаттым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Жас балаға жұбаныш айтам деп, өз көңілімді жұбатып алсам керек, енді тұла бойымды тітіреткен жиіркенішті үрей сейіліп, мен де жан-жағымды пайымдай бастадым |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Минометтен атылған миналардың даусы бәсең тартып, алыстап барады да оның есесіне патырлаған мылтық даусы жақындап келе жатыр |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
«Бұ жерде бұғып жата берсек, немістердің төбемізден түскенін бір-ақ білуіміз мүмкін-ау» деген қорқынышты ой келіп: |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Прошка, басыңды көтер, сыртқа шығып жағдайды білейік, — дедім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Тоңқайып шекесімен жер сүзіп, бетін маған бұрып, менің әр сөзім мен қимылымды бағып жатқан Прошка орнынан тұрды |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Миналардың даусы алыстағанға ма, алғашқы үрейінен айығып, кішкене өңі кіріп қалыпты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Мен қатты қорқып кеттім, Надя апай, — деп шынын айтты |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Кім қорықпайды дейсің |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Мен де қорқып кеттім |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
— Сіз де қорқып кеттіңіз бе? — деді Проша, өзіне серік табылғанына қуанып кеткендей |
Шырағың сөнбесін
|
Тахауи Ахтанов |
|
Біз сыртқа шыққанда, ернеуінде жеркепелер жыпырлаған жыра миналар шұрқ-шұрқ тескен шұңқырлардан кәдімгідей қара қотыр болып қалыпты |