Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
жүзін әлі көрген жоқ; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ол енді тағы да шешінді: сонда ғана топ-толық ақ балтырға көзі түскен; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ол май шамды ақырын үрлеп сөндірді де, төсегіне беттеді; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ол дәл Нұржан жақ іргедегі сықырлауық ағаш төсекте жатады екен; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
пештің аузынан саулаған сәулеге балтыры шағылысып, жігіттің басын басып кетердей өте жақындап төсекке келді де, аяғын салбыратып, әрі-бері отырды: |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
күрсіңді; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
сосын жатты; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан өп-өтірік пыс-пыс етіп ұйықтады; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
сосын көзін сығырайтып болар-болмас ашады да, ақ балтырға қызыға қарайды; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
шаршаған көңілге ойда жоқта құйылған жұмбақты нұр аяз қарыған сезімін жылатады; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
қыбыр-қыбыр тіріле бастаған сезім тұла бойын маздатады; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ол енді ыстықтады; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
мұрнын тартып, жөткірініп, ояу жатқанын жасырудан қалды; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ал қыздың жиі-жиі алған демі бетін шарпығандай болды; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
олар осылайша іштей арбасып, темір пештегі от сөнгенше жатты, бетін бір нәрсе жыбырлатқандай болды; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ақырын ұстап еді төсектен құлаған қыздың қолаң шашы екен: |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
өне бойын қытық билеп, жүзін көрмеген сауыншы қыздың шашынан сипады, ол үндеген жоқ: |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
бірдеме десе қазіргі өзінің де, мынау жас жігіттің де жүрегін билеген әдемі әрі аяулы халін үркітіп алардай, ал үркітіп алса енді жүз жылда да, мың жылда да таба алмасын, ғұмыр бойы зар жұтып іздеп қана өтерін, осынау жұлдызды түнді жамылып келіп, қонған жалғыз түндік бақыт құсын (бәлкім, махаббат құсы) мәңгіге ұшырып алармын деп ойлады білем; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ол тылсым күшпен Нұржанды өзіне жақындата түсті, өзі де құлап кетердей болып төсектің шетінде жатыр, ол мынау іргесінде жатқан жігітті білмейді, осы жасына дейін өңі түгіл, түсінде де көрген жоқ, бірақ дүниедегі ең қимасындай, ертеңді-кеш зарыға күткен, жылдар бойы іздеген адамын тапқандай, таңғажайып қуанышпен келіп, сиырдың сүті мен қыстың аязы жарған қатқылдау алақанын бетіне басты, |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан да шыдай алмады-ау, ол да трактордың рычагы қажаған күс-күс қолын қыздың ып-ыстық қойнына апарды; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ол енді жігіт бетіндегі саусақтарын жылжытып, кір басып білтеленген шашын салалады; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
әлемде осына тарақ тимей ұйпаланған шаштан керемет, осына жанармай мен күн нұры сіңген, суық сорған беттей әдемі нәрсе жоқ шығар оған; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
өйткені Нұржан да осылайша шексіз бір құштарлықтың, көзсіз ынтызарлықтың құшағында еді (сезім ортақ болса керек) енді ол күс-күс алақанымен түн қызының, бәлкім, |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қар қызының көзін ақырын ғана сипады; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
құдай-ау, екі көз, ол өмір бақида көрмеген жұмбақты жанар ағыл-тегіл жасқа толы; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ол ағыл-тегіл жылап жатыр, әлгінде қос анарына қолы тигенде от көсеп алғандай болған денесі аса салқын қандылықпен ақылға, аяушылыққа, қыздың да, өзінің де адасқан арманшыл жүрегін мүсіркеуге көшті; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
екеуінің қазіргі халі: |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ұзақ жолдан – Аппақ қар басқан қысқы адырда арып-ашып бір-бірін іздеп келе жатқан екі жастың бұл дүниемен қоштасар сәтіндегі ең алғашқы, уа ең ақырғы жалған жолығуындай-тын; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
олар қар жамылған асқардан аса алмай ұзақ тырмысқандай, көктемді көксеген жүректі алқындыра күресті; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
бірақ маңдайға екі сызылмайтын тағдыр соқпағы тек осы Айыртауды-Қоңқай асуын басып өтпейінше табыспайтындай еді; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
міне, олар сол құзардың ұшпа басында тұр: айғайлап бір-бірін шақырады – үндері шықсашы, қолдарын созады – саусағы енді жанаса бергенде, сырғып төмен құлағандай... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Мүмкін, енді мың жылда да аппақ қарды сықырлатып, қол ұстаса қатар сапар шеге алмайтын шығар... бәлкім, ол екеуі тек қана арғы дүниеде, мүлдем тоқтаған тіршілікті әрмен қарай жалғастырып, рақаттың мұздан жасалған бесігіне бірге бөленетін шығар, иә, сонда ол екеуін ақ киімді, ақ шылауышты Қар – Ана ұзақ тербеп ұйқтатады... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Оның пейіштен ескен лептей әсем әлдиі жер бетінде бір-бірін іздеп өтер ғашықтардың жерастында табысып, жұмақтан айтар сәлеміне айналады... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Шашын салалаған ып-ыстық алақанға ернін басып, есінен айрыла ұзақ сүйді... Нұржанның дел-сал талаусыраған масаң тыныштығын қыздың ақырын айтқан қоңыр үні бұзды: |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сіз кімсіз, аға?! Ол да сыбырлап: |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Аппақ қардың үстімен бос шана сүйреткен боздақпын... – деді жүрегі дірілдей. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Алмажан: – Бос шананы неге сүйрейсіз? Нұржан: – |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сүйре! – деді, сүйрейміз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ал, мен Сізді білем, әкең айтқан... Алмажан: – |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ал, мен Сізді баяғыдан... жер жаралмай тұрғАннан білем. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бағана, сиыр қораға шөп түсіріп жүргендеріңізде тағы бір рет – тіпті тым жақыннан көрдім. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Таң қалдым, ылғи түсіме кіретін, үнемі қиялымнан іздейтін беймәлім жігіттің Сізге ұқсағанына қайран қалдым. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан: – Мен де... Мен де Сізді көп іздедім ғой, құрбым... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Алмажан: – Сіздің іздегеніңіз Қар қызы емес пе?.. Нұржан алақанымен қыздың көзін тағы да сипайды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Жанарыңызда жас бар ғой. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Шаршадыңыз ба мынау аппақ суық дүниеден... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Алмажан да жігіттің көзін сипайды: – Сіз де жылап жатырсыз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
енді мен де үн-түнсіз оған қосылып алып айнала беруге бел байладым; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
бағанағы өз бетімен лағып жүрген қыз-жігіттер жапа-тармағай бізге назар аудара бастады, бір-біріне ымдап-нұсқап, кейбірі күліп, кейбірі басын шайқасты; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
мені бұл жағдай қатты қуантты: «тіл табыспасам да, ерке қыздың жанына еріп жүруімнің өзі ерлік емес пе», жігіттер маған емес, мен жігіттерге, олардың дәрменсіз ынжықтығына күлдім; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
бесінші рет айналып бара жатқанымызда жұмбақты сұлудың тілі шықты: «бекер әуре боласыз, бекер...» – оның үнінде сенімсіздік пен жатбауырлықтың жүрек суытар салқыны бар еді, |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
бірақ сонда да өркөкірек желіктің әупіріміне басып, төбем көкке жеткендей қуанышты үнмен: «мен Сіз секілді біреудің үкілі ботасымын, сырт көзден ұят қой, жерге қаратпай ілтипат білдіріңіз» – деп сайрадым; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
әттең, осындай тәкаппар адам болады екен-ау, жұмған аузын ашсашы; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
біз тағы да үнсіз аяңдап келеміз; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
мен болмасам оның жалығатын түрі жоқ әзірге; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
жұрт тарқауға айналды да, жұмбақ қыз шығар есікке беттеді; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
мен сонда да қалмай, қосарлана жөнелдім; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
есіктен шыға бергенде бір бұрыштан қарқылдаған қатты күлкі естілді; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
мұның екеумізге бағышталған аяр күлкі екенін білмедім, білсем де: өздерінің қолы жетпеген соң қызғанады, – деп ойладым; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
қыздың қапсарынан қалмай, үйіне еріп келемін; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ол бағанағы бір сөзден соң қайтып үндемеген; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аспанға қарады, солай ұзақ жүрді; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
мен де көкке телміріп, жанымдағы қыздың жан сырын ұғуға арпалысып келемін; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
өтірігім бе, шыным ба, күні бүгінге дейін білмеймін, лекітіп келген жүрек толқуымды жасыра алмай сөйлеп-ақ жібердім: |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
«айнам, Сіз ал қара аспанды нұрландырған жұлдыз сияқтысыз, бірақ тым алыстасыз, сондықтан да сұлусыз, қадірлісіз; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
дегенмен, адамның қуаты жетпейтіннің бәрі-бәрі керемет емес қой; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
неғұрлым адамзаттан алшақтасаңыз, солғұрлым көзден тасаланып, тіпті ұмытыласыз, сонсоң асылдың өзіне күмән келтіре бастамақпыз; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
қаншама тағыланып, ел-жұрттан жерінсеңіз де, түбінде айналып табар қазығымыз бар ғой; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
жалғыздық құдайға ғана жарасады дейді, қоса ағарар қосақ таппай жер қойнына кірем дейсіз бе, әйтеуір, біреудің жары боларыңыз хақ; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
мүмкін Сіз өмір бойы іздеп келген немесе іздеп өтер елес адамыңызды ренжітіп келе жатырмысыз, мүмкін, ол адам – мен болармын, ойланыңызшы, осы қылығыңыз үшін ғұмырлыққа өкініп өтпейсіз бе? Білемін, қыздар, әсіресе қазақ қыздарына салиқалы, салмақты, әм кербез де керім болу керек, бұрынғы өткен апаларымыздың осы бір қасиетін жойып алмай, жаңғырту керек те шығар, түсінемін, бірақ мен Сізді түсінбеймін; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сіз, айталық, мұзға қатырған тірі гүлсіз, енді жүз жылдан соң мұзды қайта ерітіп, тіршілікке қайта қосу керек шығар, құдая, оған менің дәтім, жасым жетер ме; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сіз, айталық, түн аруы Ай-ақ болыңыз, құдай-ау, оған да адам қонып жатыр емес пе; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сіз, айталық, ауру болыңыз, құдай-ау, мен ондайдан безер ме екенмін, қайта бұрынғыдан әлдеқайда аялап, бауырыма алмаймын ба, соның өзі жақсы; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сізді мен алақаныма салып ардақтап, жұмыр жерді шыр айналып емдетер едім, осылайша шаршаудан махаббаттың сарқылмас қуатын, жалықпас ләззаттын алар едім; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сіз, айталық, менің жарым бола қалсаңыз, егер бірге тұруға келіспесеңіз, некелесіп алып ауылға аттанайын, сөйтейін, айнам, алыстан сағынысайық, сосын алаулы қимастықпен еңіреп қайта табысайық; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
байқаймын, Сіз мені жоғалтып аласыз; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
«жоқ, Сіз мені жоғалтып аласыз, жетер енді, бәрі бекершілдік!» – деген дауыстан селк етіп есімді жисам, қыз өз үйінің баспалдағында тұр екен; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
сосын жалт бұрылды да, үйіне кіріп кетті; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
мұң қабыздаған бота көзінде бір тамшы жас бар-ау... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
жүріс тоқтап, кісі аяғы басылған тыныш көшемен сырп-сырп аяңдап жалғыз қайттым; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
бағанадағы шамдар әуе жұлдызымен тайталасады; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
анда-санда мен секілді жалғыз-жаяу кезігеді; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
күздің сызы қойнынан кіріп, балақтан шығады; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аспанға қараймын: жұлдыздар бейне жауып тұрған сияқтанады; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
аузымдыаштым,алақанымдыжайдым– жоламады; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
жұмбақ қызды іздеген көңіл осылайша жападан-жалғыз мәңгі шексіздікке жүре бергісі, жүре бергісі келеді... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ертеңгі күні кешке баққа тағы келдім, кешегі мінсіз сұлуымды – өзімнің ғана тәкаппар аяулымды жолықтыруға аңсарлымын; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
дарбазаға жақындай бергенде быжылдап жедел жәрдем келді де, аппақ боп сұлаған қызды көтеріп сала берді; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
бұл – жұмбақ қыз еді... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Малика ғой, байғұстың талма ауруы жазылмай-ақ қойды, – деген дауыстар күз желіндей ызыңдап күні бүгінге дейін құлағымнан кетпейді... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бірақ мен оны ұмытуым мүмкін емес еді... Әне, ол жалғыз өзі мен білмейтін, бірақ, әйтеуір, түбі бармай қалмайтын қара түнек сапарға аттанды... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ағыл-тегіл адам-ағыс. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қарасаң бас айналады... Мен сол уақиғадан соң, ол қалада қала алмадым... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Содан бері көзімді жұмсам болды, аппақ қылып сұлатып, сол қол шатырлы сұлу қызды жедел жәрдемге салып жатады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Өз-өзімнен шошынып, көзімді ашып жіберемін. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ал қазір оны еске алу тіпті де қорқынышты емес, ол мені әне қол бұлғап шақырады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Әне, ымдап шақырады, артынан ере бергім келеді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қандай рақат, жып-жылы дүние... жып-жылы... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Екі жолдасым мені ылғи ұйқтап отырадыға жориды, ал мен тіпті де қалғып емес, жо-жоқ, көзімді жұмып, қол шатырлы қызды есіме аламын, өйткені оны шын сүйіп едім, бұйырмады... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
қандай жылы, ыстықтай бастадым, маздатып от жаққан кім? Құдай-ау, біз қайда жатырмыз осы... ыстықтадым...» |