Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
менің бір байқағаным, менен өзгенің қай-қайсысы да екі-екіден, үш-үштен қыдырыстайды, тек анау бір қолында шиыршықтап ұстаған қолшатыры бар қыз ешкімге жуымай, ешкім жуымай, адасқан қаздай сыңар жүр; әншейінде өзінен сұлуырақ құрбысын көргенде қипалақтап қалар қыздар да, қызылды көргенде қызынбай тұра алмайтын жігіттер де оқшау жаратылған асқан көркем анау бір тотыны елемеуі, тіпті қағып-соғып көз қырын да салмай өте шығуы мені қайран қалдырды; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
сәулелі шамның саулаған нұрымен тайталасқан келбетті дидар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қолдан соққандай қиқы-шойқысыз әсем мүсін, келісті де кербез жүріс, әсіресе шырадай жанған қайқы кірпікті шуақты көз – періштенің өзін де жолдан тайдыратындай-тын; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
адам ағыстың толқынында аспай-саспай бөлекше жүзген қоңыр-қаз іспетті; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
не бір қатыгез, қайырымсыз адам, не бір қайғы жұтқан қасіретті адам ғана дәл осылай – дүниедегі қызықтың бәрін тәрік етіп қу бас болып қалмақ; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
мүмкін, аяғының мүкісі, бетінің тыртығы бар шығар, сұлулық дегеннің өзі көңіл күйге, сезініп-түйсінуге байланысты шарттылық қой, жо-жоқ, мүлдем басқа... Жұмбақ жаратылған жан екен... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Мен мынадай ойға келдім... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
өз сұлулығымен жұртты тәнті қылған, бұлдай білген және өзіне тең таба алмай, осында жүргеннің бәрінен жиіркенген, тым-тым биіктегі – қол жетпес құздардағы еңліккүл; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
жігіт-желең әрі-бері жанталасып иектейді де, шамасы мен өрісі жетпейтінін білген соң, бос әурешілікті қояды; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ал ол одан сайын асқақтап биіктей береді, осынау жайнаған келбет, жарасымды кербездіктің кермиығына ер салар, құзарына қол салар ер жүрек «альпинист» жоқ бұл қалада! |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Олай болса, көп үміткерлердің бірі ретінде неге тәуекел деп тас жұтпаймын; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
қыз деген халық бейтаныс жігітке үйірсек болмаушы ма еді... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Түсіріп-ақ кетермін... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Мына тұрған шөп желкелердің өзегін өрт жаласын; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
бұған дейінгі бар тәжірибемді жинақтап, сымдай боп киліктім: «Қарындас, жалғыз неге жүрсіз, қасқыр жеп қойса қайтесіз»,– бұл тауып айтқандағым еді; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ол үндеген жоқ, итпісің, кісімісің деп бетіме де қарамады, томаға-тұйық, ауыр ойға берілгендей асықпай-саспай аяңдайды: |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
«Қарындас... А... қарындас, танысып қоялық, есіміңіз кім?» – Ол ләм демеді, отты жанарына ақыл ұялап алысқа қарайды; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
шулы дүниеден бөлінген мақау кейіпте; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
мен жарбаңдап үш рет ере айналып шықтым биойнақты, бірақ бәрі бос әурешілдік, танымайтын көшке ілескен адасқан күшіктей аянышты халге түстім; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
өз-өзімнен ыңғайсызданып іштей ұялып та келемін; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ал дегенде бойымды билеген есер сезім, ұшқалақ ой қыз жанында қадірім қашқан сайын берекесі кетіп, мөңіреп жұртына қайтып, шым-шымдап ақылға ұласты; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Оның артынан екеуі де секірген. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Омбы қарды кешіп барып, тығынын ағытып жібергенде ып-ыстық су сарылдап, тиген жерін ерітіп, буы бұрқырап аға жөнелді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бұл қалпында алып бір өгіз зәр жіберіп тұрғандай еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қолғаптарын шешіп-шешіп жіберіп, үшеуі бірдей еңкейіп ыстық суға қалтырай мұздаған қолдарын жуды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Қандай рақат, ішер ме еді? – деді Бақытжан мәз болып. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ішіміздегі мұз ерір еді, әкри. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сенің асқазаның ДТ-нікінен әлдеқайда мықты, ішсең – іш, – деп азғырды Аманжан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Тапқан екенсің ақымақты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ертең осы суға зар боламыз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Алдыменен сол ертеңге жетіп алайық, – деді Аманжан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бір амалы табылар, – деді Нұржан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бұдан соң үшеуі бірдей кейін шегініп, жып-жылы қолдарын қойындарына тығып жіберді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ауыздарынан ұшқан бу ай сәулесінде көк түтін болып будақтайды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Белуардан қар кешіп келді де, трактордың табанына секіріп қайта шықты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Әншейінде аузына маржан салғандай, қалғып, үн-түнсіз отыра беретін Бақытжан тым-тым сөзшең болып кетті. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Әлде ішкі бір қорқынышын жасырғаны ма, әлде шарасыздықтың торына қамалған соң, «енді бәрібір» деген тәуекелі ме? Кім білсін. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қазір де трактор табанына қарғып қайта шыға салысымен екі қолын кезек сермеп: – Қар – мұхит; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
трактор – кеме, үш батыр айқасқа шықты тілсіз жаумен, – деп елеуреп, тақпақтай жөнелді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Атаңның басы, – деді Аманжан ит жыны ұстап. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Аппақ дастарқанның бетіндегі сасық қоңызбыз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Тарақанбыз өрмекшінің торына шырмалған. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қанатын әумесер бала жұлып алған дәрменсіз шыбынбыз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Тырбанамыз келіп, содан соң... тырапай асамыз... Үнсіздік басты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Алыстан... тым-тым алыстаншыңшыңдаған бір сыңсу талып жеткендей. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сол жұмбақ үнді тек қана Нұржан естіп, елегізеді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Апамдар тамағын ішіп баяғыда жатып қалған шығар,– деді Бақытжан аяқ астынан мұңға беріліп. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сендерге бекер ердім, әкри... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
«Ойбай, мына тұрған жер, шауып барып алып келеміз», – деген соң... – Сені қойып, өзім де өкініп отырмын, – деді Аманжан оның сөзін бөліп. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Үнінде зіл, әлдекімге кіжіну бар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Осының бәрі Қоңқай қақбастың кесірі... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қысты күні бұл кербаққан тұстан Айыртауға асар жол жоғын сезіп едім. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сезсең неге айтпадың? – Бақытжан шап ете қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сол үйден ауылға кері қайтып кетсек, төбемізге шай қайнатардай шошындың... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ендігі мұрнымыз шуылдап өз отымыздың басында, сораптап сорпа ішіп отырар едік. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Енді міне... Айдала, аппақ қар, қырық градус суықта бойымыз суып бара жатқаны. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Оның көзіне тығылып жас келіп қалып еді, ол осалдығын жасырған жоқ, кемсеңдеп қоя берді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Құдайым-ай, елден екі елі ажырауға болмайды екен-ау... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Оған қой деп жұбату айтқан ешкім болмады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Әркім өз ойымен арпалысып отыр еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аманжан: – Әттең, бәрі кеш,– деді тісін шықырлатақайрап. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бір сұмдықтың боларын жүрегім сезіп еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сенгім келмеп еді сол шалға. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Енді міне адалдықтан адасып отырмыз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Әкеңнің... сол Қоңқайдан бастап, бүкіл әлемді трактормен таптап өтер ме едім. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Көңілі қанша пәс болғанымен, Аманжанның сөзіне еріксіз күліп жіберді Бақытжан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Мырс етті де: – «Гарющиің» жетпейді ғой, – деді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аманжан: – Жоқ, одан басқа да бір нәрсе жетпейді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Арам өлгенше – Айғайлап өлейін – А-а-а-а-у-у-ы-а! мен тоңып, жылынарға – от, ішерге |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ас таба алмай отырмын, ей, адамдар! Естимісіңдер, менің үнімді! – Ол құлағын тосып, тың-тыңдаған болды да қайта кіжінді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Жұдырығын түйіп, әлдекімге айбат шекті. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ә-ә, үндемейсіңдер ме, қол ұшын беруге қорқасыңдар, ә! |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
«Біз не көрмедік», – деп кеудесін қағатын, ей, ағалар, ха-ха-ха, ендеше, мына біз не көрмедік. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Дәу жұдырығымен кабинаның темірін қойып-қойып қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қолының ауырғанына да қараған жоқ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Кеудесін қысқан ұлы долылық дес бермей, қанын сарқ-сұрқ қайнатып еді... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бақытжан: – Өле қалсақ бір-бірімізге топырақ та сала алмайтын болдық-ау. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аманжан: – Ничего, қар саламыз, ха-ха-ха... Не деген сорлы пенде деген... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Жетті! ажалдан бұрын алжымайық! – деп жекіді Нұржан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аманжан: – Мынау кабина емес – камера секілді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ал сен, жолдас а-а-аға тракторист, надзирательге ұқсап кеттің; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
һм, далада бұдан гөрі жылырақ шығар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Не істейміз? Босатыңдар мына түрмеден. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Кабина қабырғасын тағы да ұрғылай жөнелді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бақытжан: – Өздерің біліңдер, әкри. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Мен глубоки ұйқыға кеттім. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Айтатын сәлемдерің жоқ па! Чао! Хай! – мынадай суықта бір минут те көзі ілуге болмайды,– деді Нұржан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Трактордың ығын тазалап, қасат қар ойып әкеліп, үйшік қалап алайық. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қардың іші жылы болады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Астымыздан сыз өтпей ме? – деді Бақытжан қалыпты сақтығына басып. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Мінезі ауыр, көп сөйлей бермейтін Нұржан досының шолақ ойлылығына жыны келді білем: – Трактордың бесеткасын төсемейміз бе... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Артымызға,– деп зілдене тіл қатып еді, ол бір күн болса да аға тракторшы санайтын Нұржанның ыңғайына көшіп: – Өздерің біліңдер, – деп жығыла салды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ал не тұрыс, қар оялық,– деп алдымен Аманжан қарғып түсті. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бірінің артынан бірі жерге секірген олар бейне парашютпен қарғығандай топ-топ етіп құлап жатыр. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ызғырық жел үріп, беріштенген сеңдей сірескен қарды күректеп, балталап ойып, суық қарып маңқайып тұрған ДТ-ның ығына қалап, үй жасай бастады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Саусақтары тоңазығанымен, қапшағай қимылдап, бірсіндеп енді бойлары жылып, ептеп тер шыққан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Жан дәрменге түсіп, қар үйшікті әп-сәтте жасап алды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Трактордың әбден май сіңген отырғышын, арқалығын шығарып әкеліп төсеніш жасады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Денесі жылыған жігіттердің көңілі көтеріңкі, бір-бірін итермелеп, асыр салып ойнады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ұядай, – деді Аманжан гүжілдеп. |