Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Тамақ табылса қыстап шығуға болады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Үшеуі қатарласа жата-жата кетті. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Әйтеуір, қара басып ұйқтап қалып жүрмейік, – деді Нұржан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бақытжан айтты: – Ұйқтамайтын болсақ, несіне үй жасадық. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аманжан айтты: – Тоңбас үшін, ақымақ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан айтты: – Әсте ұйқтауға болмайды, үсіп өлеміз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бұдан әрі Аманжан темекісін тұтатып еді, ала көлеңке қар үйшіктің ішін сәуле тіміскеледі. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Темекіңді бықсытып кеп тартаберме, әкри, – деп Бақытжан қылжыңдаған болды, – үйімізді өртеп жібересің. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Оттама, – деді теріс қарап бүк түсіп жатып. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Темекіден өртенбейді мұндай үй, сен шығарған газдан өртенеді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Таздан тарақ, бізден газ қалғалы қашан? – деді Бақытжан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– – Одан әрі қар үйшіктің ішінде бөтен әңгіме болған жоқ, әркім өз ойымен оңаша қалған. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Алыстан... тым алыстан... Аш қасқырдың ұлығаныестіледі. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Солбірайлытүндетарағанжат үнді Бақытжан да естіп, елегізеді білем, қорқынышын қалжыңға айналдырды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Тракторыңды қасқыр жеп кетпесін, – деп жырқ етіп өзі күлді – өп-өтірік күлді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Онысы оғаштау көрінді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аманжан темекісін құшырлана сорып, қайтадан бері аунап түсті де: – Оттапсың, ең әуелі ішіміздегі семіз, майтыққан көтендей сені жейді, – деді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Осынау сырықтай ұзын, ат жақты, қара сұр құрдасынан сескенуші еді, шаптығып бетінен алған жоқ, бірақ сөзден есесін жібермейді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Аш қасқыр семіз, арық деп таңдап жүреді дейсің бе. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сенің де сорпалығың бар, – деді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан ауыр ойда еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қайта-қайта көзіне тығыла берген ұйқыны уқалап қуып, әр нәрсенің басынан бір шалып, көз ілмей сандалып жатқан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Осындайда, қолың тимей жанталасқан сәтте, маза бермес ойдың да түбі тайыздап, қаңсып қалары бар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Әскери қызметте жүрген екі жылын есіне түсіріп көріп еді, құр әурешілік болды – көз алдына күзетте тұрған азапты түн ғана елестеді де, тек сол кірпік қақпастан қақайып тұрған сәті ғана... тіпті көзі уақ-уақ жұмылып, қалғи берген соң, АманжАннан шылым сұрап тартып еді, үйренбеген соң ба, қолқасына түтін кептеліп, қақалып-шашалып мазасы кетті. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Жігіттер, ұйқтап қалмайық, – деді сонсоң дауыстап. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Далаға шығып, әрі-бері алысып ойнасақ қайтеді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ұйқымыз қашып, бойымыз жылысын, – деді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ол да ақыл, – деп Аманжан темекісінің тұқылын сөндірді де, еңкеңдей шегініп тысқа шықты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Төбелесейік, шын айтамын, жылынатын түріміз жоқ, – – – төбелесейік, – деп жалынды Аманжан жұдырығын бір-біріне ұрғылап, тісінен от шығара қайрап. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Мен ондай ойынғақатыса алмаймын, әкри, – деп Бақытжан тайсақтай берді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан айтты: – Біздің шамамыз саған жетпейді ғой. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Екеуің жабыласыңдар, – деді соғысқа әзірленген Аманжан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ал, қане, келіңдер. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Жасасын төбелес, ура! Бақытжан: – Ә, олай болса можно. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ей, Нұржан, сен алдынан шық, мен артын орайын... позиция керек. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан күліп: – Почему мен алдынан, сен артынан... Бақытжан:– Себебі мен адамдардың артынан бас салғанды тәуір көремін. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан: – Иә, әркімнің өз тәсілі бар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Мен-ақ бетпе-бет барайын. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аманжан қолын көтеріп: – Тоқтаңдар-тоқтаңдар, мұнымыз нағыз төбелес бола алмайын деп тұр. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Күліп жүріп жұдырықтасқанның мәні жоқ ,– деп тоқтатты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Содан соң, сендер маған бүкіл тактикаларыңды сездіріп алдыңдар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қазір мен мощный қорғанысқа кетемін де, арқамды тракторға тіреп тұрып, жақындағаныңның жағыңнан ұра берем. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Давайте, ребята, шын мәніндегі қанды сойқан бастау үшін ар-намысқа тиіп ыза келтірер балағат сөзбен атысайық әуелі. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Давайте, достар (көзі жайнап, екілене сілкінді), айызымыз қанғанша бір боқтасайық. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ешкім де көріп, естіп тұрған жоқ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан: – Ендеше, мұндай спектакльге мен үзілді-кесілді қатыспаймын, – деп азарда-безер болды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бақытжан: – Ең алдымен ит болып бастайық, қызық болсын. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аманжан түсінбей қалды: – Итше бастағаны қалай? Бақытжан: – мәселен, жер тарпып үреміз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аманжан: – Үрсек үрейік... Ав, ав, ав! Бақытжан: – Ав болса – Ав! Екеуі бір-біріне ырсылдап ит болып үріп жүр. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бір-біріне жер тарпып, тап-тап береді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Болды, болды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сенен жап-жақсы төбет шығып кетуі мүмкін екен. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Енді, бала, қазақтың бұрынғы билеріндей жүгініске отырып, балағатымызды бастап кетеміз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қамшы орнына биялай тастаймыз,– деді Бақытжан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аманжан: – Ол қырыңа да көндік. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Айызы қана риза болып жүр. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бақытжан: – Жарайды, ендеше, – деп алға суырылып шықты да, мықынын таяна жүгініп отырды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Екі рольді бір өзім-ақ ойнайын. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ей, Аманжан, кел жүгініске, құтырған бурадай жыныңды шашпай тыңда мені. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ал, бастадым: Итаяқтай болған аузыңды, құрықтай сорайған бойыңды, қорадағы қойыңды, түк ойламайтын ойыңды, кірпідей тікірейген шашыңды, шақшадай болған басыңды... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ана жеріңді, мына жеріңді... пәлен етейін, түген етейін... (ентігіп) общем ұрайын... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Уһ, жіпсіп кеттім ғой, ішпей-жемей албатты балағаттасқан қиын екен... Аманжан тамағын кенеп, дайындалып, ол да жүгініп отыр: |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ал, ляуқиым, енді сен тыңда; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ей, Бақытжан, күжірейген – мойныңды, столүстіндегідойбыңды... ұрым-бұтақ, зау-затыңды двайной, тройной ұрайын... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Мә, қамшым, сен сөйле. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Қолғабын қарсыдағы «биге» тастады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан екеуінің балағатын тыңдап, рақаттана күліп: – Баяғының билері де дәл осылай айтыспаған шығар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бақытжан қызына бастады:– Ендеше, Нұреке, алдияр тақсыр, төбе биіміз сенсің... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Біздің жанымызда баяғының биі жіп есе алмайды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Нұржан: – Оу, бүгінгі заманның шешендері сендер болсаңдар онда... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Онда құмырсқа қуырып же десеңші... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бақытжан: – Ей, Аманжан, «ДТ»-ның аты – трактор, арба емес, шана азды дейсің бе, шананың аты – шана, қол шана емес, сенбесең жатыр әне; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
әлде Нұржан азды дейсің бе, азған да озған жоқ, Нұржанның аты – тракторист – директор емес; |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ал, боқтасуға келсек: шай ішетін кесеңді, сиыр сауып жүрген... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аманжанның көзі шатынай айғай салды: – Не?! Әкені айтсақ та, шеше жағына барыспайық. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Зулаған қалпымен барып шәниіп тұрған аласа бойлы, төртбақ досының шықшытын ала бір періп, қалпақтай ұшырды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Төбелес басталды! Орнынан баж-бұж етіп, қармана тұрған ол жан-жағынан қару іздеп көріп еді, көзіне қардан басқа еш нәрсе іліге қоймады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Әкеңнің аузын ұрайын, сволыш, ойнайды екен десем, шындап жүр ғой. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Одан соң жерден уыстап бір-екі рет жентек-жентек қар лақтырды да, жүгірген бойы талтая серейіп тұрған Аманжанды тебе бергенде, соншалық бір қапшағай шапшаңдықпен аяғынан сарт етіп ұстап бұрап қалғанында тағы да қиралаңдап құлап қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Істің насырға шабу қаупі туған соң: – Қойыңдар! |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Жетті енді! Үсіп өлсек те, төбелеспейік! айуан болып кеттіңдер ме! – деп ара түсіп еді, қаны қарайып, ұрынарға қара таба алмай, күші асып-тасып, өзіне лайық білекті жау іздеп аласұрған Аманжан оны да бар пәрменімен ұрып өтті. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Көзінің оты жарқ етіп басы зеңіп кеткен Нұржан соққы қаншалық ауыр болғанмен, тыраң етіп құлаған жоқ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Не істерін білмей аз-кем ойланып тұрды да, жынданған Аманжанның қарға аунап қыңсылап жатқан Бақытжанды аямай тепкілегенін көріп айғай салды:– Тоқтат! Фашист болып кеттің бе? – Мен сендерге фашистің не екенін көрсетейін. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Әйтеуір, арам өлеміз! Бәрібір үсіп өлеміз, – деп кіжінген Аманжан ендігі сәтте өзіне қарғыған. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қорғанбаса болмайтын еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қарадан-қарап жүріп бір нәрсені бүлдіргісі, қиратқысы келіп қышына беретін Аманжанның қолына дәл қазір мылтық берсең екеуін де қызыл ала қан қылып, атып тастары шәксіз еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Иә, сөйтетін... Құдай-ау, тіпті айтқысы келіп, тілі қышығанның өзінде мынау қиын-қыстау сәтте, ұлы сапарда шыдай тұруы, аузын буа тұруы керек еді ғой. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Тапқан екенсің мені таптырған адамды!– деп соншалық бір көз ілеспес шапшаңдықпен Аманжанға тұра ұмтылды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бірақ істің насырға шабарын сезген Нұржан, аяғынан қағып шалып жықты да, жібермей ұстап қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ал ашуға булыққан Аманжанның шүріппені басып қалуы әбден мүмкін еді... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Жетет! – деп жекіді Нұржан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ауылдан аттанарда, моншаның ішінде отырып берген ант қайда. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
«Өлсек те бір-бірімізді тастамайық», – деп қол алыстық. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Енді міне... балапан қораздай қоқиланып шыға келеміз... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Өттерің жарылып кетсе де айтайын, үшеуімізде де шикілік бар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бұл шикілік соғыс жылы, соғыстан кейін туғандардың бірсыпырасында бар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Шал әлі жоқ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Әлде сыртта бітпей қалған шаруасы болды ма, әлде қайтер екен деп, жігіттерді сынағаны ма, көпке дейін үйге кірмей далада жүріп алды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Май шамның білтесі жана-жана, еріп көлкілдеп тұрған майға жетіп, лапылдай бастаған. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Әлгі сөзден кейін үшеуі де қабақтарын түйе ойланып, үнсіз отырып қалып еді. |