Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Мүдірмей таза сөйлейді екен. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Енді әңгімеге Нұржан араласа бастады: |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Қазақ болмасаңыз да, әйтеуір, адамсыз ғой. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Шөп әкелуге кетіп бара жатқан біздерде соқыр тиын болушы ма еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қинамаңыз, ақсақал, тұрған бойымыз осы. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Елге иек сүйеп үйренгендік ғой, әйтпесе азық-ақшасыз сапарға шығар ма жолаушы. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ұққан адамға Нұржанның байыпты сөзі, майда қоңыр үні әдемі-ақ естіліп еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аманжан: – Қуаласаңыз құмалақ түспейді біздерден. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Өйткені біз таң атқалы ашпыз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ендеше, аяғыңдағы пимаңды шешіп бер. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Жаңа екен, – деді шал Нұржанның аяғына қысық көзін сығырайта қадап. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ана екеуі тіпті таң қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бақытжан ағаш бөренеге басын сүйеп, қорылға басып еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Мәссаған безгелдек, – деп Аманжан тағы да ысқырып қалды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ақсақ иттің көңілі ар жақта. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бұл сөзі артық екеніне артынан өкіңді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Подонок! – деп айғайлады шал. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Көзі шатынап, қолы-басы дірілдеп кетті. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Тілің тым-тымұзын екен, жартысынанайрылып қалып жүрме. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Одан да сол газетіңіздің жазбай-ақ қойғаны жақсы еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Менің фамилиямды жазып, қыздың суретін басып құдай ұрыпты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Мен өзіңнің суретің шығар-ау дегенмін. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Осы күні қыз бен жігітті айыру қиын болып кетті ғой. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Шаштары желкесін жауып, шалбар киген албастылар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Булығып келген жөтелін тамағын кенеп басты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Жеңешемнің ерітіп қойған майы суып қалар, тоқ етеріне көшелік, аға. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сізге қояр үш шартым бар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Айт, айта ғой, шырақ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қасқалдақтың қаны, адамның жаны емес шығар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Орнынан тұрып, Нұржанның қасына келді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Біріншіден, көмекшілікке Аманжанды аламын. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ол – өте сенімді де мықты жігіт. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ой, құдай-ай, – Упрай қарқ етіп күліп жіберді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Содан соң Нұржанның арқасынан қақты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Әкет, әкет сол итаяқ ауыз сойқанды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ішкі жаққа ептеп қалдырып кет өзін... соңынан іздеп барар адам да жоқ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Жоғалсаң іздер адамға қай қайсымыз да зәруміз-ау, аға. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сонымен, екінші көмекшілікке – Бақытжан шыдас берер. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Терісі қалың, толық жігіт, арық-тұрақ біздерге жылу беріп жүрер. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Не дер екен деп басқарушының бетіне қарайын деп еді, ол терезеге бұрылып, мықынын таяна ойланып тұр екен. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Біразға дейін жауап болмады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Кімді дейсің? – деп қайта сұрады сол теріс қараған қалпы. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бақытжанды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Қышыған жеріне тигенін Нұржан да білді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Қасақана қаттырақ айтты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ол жігіттің өзі қалай екен, шаруаға қыры жоқ, бос белбеу, орашолақ емес пе... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Мынадай жауапкершілігі үлкен, қиын сапарға жарар ма екен?.. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Айыртаудан шөп әкелу Сандыбадтың жетінші сапары емес шығар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Шырағым, Сандыбадтың сандалбайынан мың есе ауыр сапар бұл. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Жігіттің жігіті ғана төтеп бере алар. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Оның үстіне биыл қыс қатты, қар қалың. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
«Қар қызы...» деген бәле оянып кетіпті деп жүр ғой. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Не құт, не жұт... – Ол жағын мен білмейді екенмін. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Білмегенің жақсы, бәрібір осы күнгі жастар сенбейді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Е-е, есіме жаңа түсті... Қар қызы туралы аңызды айтасыз ғой. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Күзде Айыртауға барғанда естігенмін. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Рас болса ғой, шіркін... – Нұржан бұл сөзді аһ ұрып арманмен толқып айтты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Рас болса, сол қызға үйленейін деп пе едің? |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Жә, былжырақты қоялық, үшінші шартыңды айт, шырақ. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Үшіншіден, ағасы, үстіңіздегі тоныңызды, басыңыздағы – құндыз құлақшынды, аяғыңыздағы ақ пиманы прокатқа бере тұрасыз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Аман-есен қайтып оралсам, өзіңізге қайтарамын... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Упрай кеңк етіп күлді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Күлді де: – мүмкін іштәнім мен іш көйлегімді қоса аларсың... – деп мысқылдаған. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– расында да, Қар қызын айттыруға баратындай-ақ, үлде мен бүлдеге оранбақ-ау. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Үлде мен бүлдеге, ағасы, тек қана бастықтар орансын деген заң құрығалы алпыс жыл болды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Ал іш киімдеріңіз маған кеңдік жасайды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ендеше, барлығы да кеңдеу... Осы кезде есік сыңсып ашылды да, Бақытжан сығалады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Жып етіп қайта жаба беріп еді, ары-бері теңселіп жүрген Упрай: – Бері кел, ей, – дел дауыстап шақырды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Бірін-бірі итере табалдырықтан аттаған Бақытжан мен Аманжан, есік көзінде қалтиып тұрып қалып еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Төрге шығыңдар, ұзынды-қысқалы қоқиқаздар, – деп әзілдеген болды Упрай. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Екеуі бірдей адымдап келіп, Нұржанның жанына жайғасты. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Үйіңізге барсақ қой, дәл осылай құрметтемес едіңіз, |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– деді Аманжан әдеттегі шатаққа құмар морт мінезіне басып. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Оның сөзін бөлімше басшысы мүлдем естімеген. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Мәселе былай, жігіттер, – деп төтеден бастап еді, Бақытжан да тыныш отырмай, бір қысыр сөзді бықсыта жөнелді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Ағасы, жаңа сіз бізді қоқиқаз деп оскарбит еттіңіз, – ондай құс барын қайдан білесіз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Айталық, мектепте биология, зоологиядан менен артық білетін бір оқушы болмаушы еді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Әлі есімде... – Естелігіңді тездетіп айт, күн суық, – деді Аманжан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– ...Әлі есімде, алтыншы класта оқып жүргенімде «көшпелі шегіртке», «көкқасқа шегіртке» деген екі сұрақ келді. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Шегіртке, деді Упрайға бажырая қарап, – өте мешкей болады, аға. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сенен де ме? – деді Аманжан тек отырмай. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сөзді бөлме, бұл саған қатысты мәселе емес. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Айталық, бір ұрғашы шегірткенің ұрпағы өздерінің даму мерзімінде 300 килограмнан артық жас өсімдіктерді жейді екен. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Шегіртке, жолдас управляющий, жем талғамайтын зиянкес... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сонда қалай? – Упрай алақанын жая сұрады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
ғажап, не ашуланбады, не ұрыспады, құрдасымен қалжыңдасып отырғандай жайбарақат та мықты жауап қайтарды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сендер қоқиқаз, мен – шегіртке болғаным ба? |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Сол сен айтқан алтыншы класта менің ұлым да оқиды. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Кітапты үнемі дауыстап оқитын, содан естіп едім, қоқиқаздар тамақтанған кезде жиі-жиі қарқылдаған тұрпайы үн шығарады дегенді... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Бір де – ноль, аға, сіздің пайдаңызға,– |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
деді Аманжан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Жә, жігітгер, ойнасақ та біраз жерге бардық, – |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
деді Упрай, – мәселе былай... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Мықтыларым сөз айтса, бас изеймін шыбындап... |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Қаңтардың қақаған суығында шыбындамай, сөзге қонақ бер, – деп Бақытжанға жекіп тастады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Анау қайтып жағаласпады. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Мәселе былай... – Аға,– деді бағанадан бері ләм демей отырған Нұржан. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сапар мәселесін өзіміз-ақ реттейік. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
Тек, жылы киім жағын қайтеміз. |
Қар қызы
|
Оралхан Бөкей |
|
– Сен де бір қадалған жеріңнен қан алатын бәле екенсің. |